مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال 3 آبان ماه 1405 1405 10 01 Process Tracing of Corporate Social Responsibility Implementation in Selected Petrochemical Companies of Mahshahr رهگیری فرایند علّی و معلولی اجرای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در شرکت‌های منتخب پتروشیمی ماهشهر 1 15 FA محمدعلی نیک بخش استادیار، گروه مديريت، واحد ديلم، دانشگاه آزاد اسلامي، ديلم، ايران سیدایمان حسینی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت صنعتی، واحد ديلم، دانشگاه آزاد اسلامي، ديلم، ايران Journal Article 1404/04/25 <p>This study aims to trace the causal process of Corporate Social Responsibility (CSR) implementation from policy formulation to social and environmental outcomes in four selected petrochemical companies in the Mahshahr Economic Zone. A qualitative–interpretive research design with a comparative case study approach was employed. Data were collected through semi-structured interviews with 20 managers, CSR officers, and HSE personnel, along with document analysis including CSR reports, policy documents, and environmental records, complemented by limited field observations. Data analysis followed three stages: within-case analysis, cross-case comparison, and thematic coding (open, axial, and selective). Process tracing was applied to reconstruct the causal chain involving policy approval, budget allocation, project implementation, reporting, and stakeholder feedback. Results indicated that although all companies followed a similar CSR process cycle, substantial differences existed in the depth, quality, and impact of CSR initiatives. Companies with higher organizational maturity and longer CSR experience—specifically Bou Ali Sina and Bandar Imam—demonstrated stronger environmental performance, transparent reporting practices, and more extensive community engagement. Process tracing revealed clear causal pathways linking managerial decisions, budgetary allocations, project types, stakeholder interactions, and subsequent social and environmental outcomes. The study concludes that CSR is a dynamic, context-dependent process, and its effectiveness relies on integrated policy development, consistent funding, transparent reporting, and meaningful stakeholder engagement. Strengthening these elements can enhance the long-term social and environmental impact of CSR and support sustainable development within industrial regions.</p> <p>هدف این پژوهش رهگیری فرایند علّی و معلولی اجرای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها از مرحله سیاست‌گذاری تا پیامدهای اجتماعی و زیست‌محیطی در چهار شرکت پتروشیمی منتخب منطقه ماهشهر است. این پژوهش با رویکرد کیفی–تفسیری و بر اساس طرح مطالعه تطبیقی موردی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از مدیران، کارشناسان و مسئولان CSR، تحلیل اسناد شامل گزارش‌های مسئولیت اجتماعی، سیاست‌نامه‌ها، گزارش‌های HSE و مشاهدات محدود میدانی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحله شامل تحلیل درون‌موردی، تحلیل میان‌موردی و کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. همچنین از روش رهگیری فرآیند برای بازسازی زنجیره تصمیم‌گیری، تخصیص بودجه، اجرای پروژه‌ها، گزارش‌دهی و بازخورد ذی‌نفعان استفاده شد. نتایج نشان داد همه شرکت‌ها از یک چرخه نسبتاً مشابه شامل سیاست‌گذاری، تخصیص بودجه، اجرا، گزارش‌دهی و بازخورد پیروی می‌کنند، اما تفاوت‌های معناداری در کیفیت و شدت اثرگذاری CSR میان آنها وجود دارد. شرکت‌هایی با سابقه طولانی‌تر و بلوغ سازمانی بالاتر، مانند بوعلی سینا و بندر امام، از نظر شفافیت گزارش‌دهی، تعهد به توسعه پایدار و تعامل با ذی‌نفعان عملکرد برتری داشتند. رهگیری فرآیند نشان داد روابط علت و معلولی میان تصمیمات مدیریتی، بودجه‌ریزی، نوع پروژه‌ها و پیامدهای اجتماعی–زیست‌محیطی به‌صورت پیوسته و قابل‌شفاف‌سازی قابل مشاهده است. پژوهش تأکید می‌کند که مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها یک فرآیند پویا و وابسته به زمینه است و موفقیت آن به یکپارچگی سیاست‌گذاری، ثبات بودجه، شفافیت گزارش‌دهی و تعامل مؤثر با جامعه محلی بستگی دارد. تقویت این عوامل می‌تواند اثرگذاری اجتماعی و زیست‌محیطی CSR را افزایش دهد و به ایجاد توسعه پایدار در مناطق صنعتی منجر شود.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/366/257