مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1405 10 01 Designing a Motivational Model for Faculty Members Based on a Social Responsibility Approach طراحی الگوی انگیزشی اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی 1 17 FA عباس میرزاحسینی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزش عالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. فرشته کردستانی گروه مدیریت آموزشی و آموزش عالی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. یلدا دلگشایی گروه حکمرانی آموزشی و سرمایه انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/11/01 <p>The present study aimed to design and validate a motivational model for faculty members based on a social responsibility approach in the Islamic Azad University of Tehran. This mixed-methods study employed both qualitative and quantitative phases. In the qualitative phase, documentary review and semi-structured interviews were conducted with 20 experts and faculty members experienced in professional development and social responsibility. Data were analyzed using the grounded theory approach and MAXQDA software, resulting in the identification of six dimensions, 23 components, and 60 indicators. In the quantitative phase, a researcher-developed questionnaire was administered to 300 faculty members of Islamic Azad University branches in Tehran. Structural equation modeling (SEM) was applied to test the proposed model. Reliability and validity were confirmed through Cronbach’s alpha, composite reliability, and convergent validity indices. Structural equation modeling demonstrated that causal factors had a significant positive effect on the central phenomenon (β=0.852, t=19.085). Contextual factors (β=0.290, t=4.921) and intervening factors (β=0.274, t=2.651) also exerted significant positive effects on strategic factors. Strategic factors showed the strongest positive effect on outcomes (β=0.810, t=15.054). The central phenomenon exhibited a significant negative effect on strategic factors (β=-0.403, t=3.800). The explanatory power of endogenous constructs was substantial, with R² values of 0.725 for the central phenomenon, 0.796 for strategic factors, and 0.656 for outcomes. Model fit indices further supported the adequacy of the proposed framework (R²=0.785; GOF=0.603). The findings indicate that faculty motivation within a social responsibility framework is a multidimensional construct shaped by the interaction of causal, contextual, intervening, and strategic factors. Strategies emphasizing self-efficacy enhancement, educational innovation, problem-oriented research, and university social responsiveness can contribute to higher job satisfaction, improved teaching quality, greater production of applied knowledge, and stronger public trust. The satisfactory validity and fit of the proposed model suggest its usefulness as a practical framework for higher education policymakers and university administrators seeking to strengthen faculty motivation and social responsibility.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی و اعتباریابی الگوی انگیزشی اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، پس از مطالعه اسنادی و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان و اعضای هیئت علمی آشنا با حوزه توسعه حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی، داده‌ها با روش نظریه داده‌بنیاد و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. در این مرحله، شش بُعد، 23 مؤلفه و 60 شاخص شناسایی گردید. در بخش کمی، با استفاده از روش توصیفی–پیمایشی و مدل‌سازی معادلات ساختاری، داده‌های حاصل از پرسشنامه محقق‌ساخته در میان 300 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت. روایی و پایایی ابزارها از طریق شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرا تأیید شد. نتایج تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که عوامل علّی تأثیر مثبت و معناداری بر پدیده اصلی دارند (β=0.852, t=19.085). همچنین عوامل زمینه‌ای (β=0.290, t=4.921) و عوامل مداخله‌گر (β=0.274, t=2.651) بر عوامل راهبردی اثر مثبت و معنادار داشتند. مسیر عوامل راهبردی به پیامدها نیز قوی‌ترین رابطه مدل را نشان داد (β=0.810, t=15.054). پدیده اصلی بر عوامل راهبردی اثر معنادار اما منفی داشت (β=-0.403, t=3.800). مقادیر تبیین‌کنندگی سازه‌های درون‌زا شامل 0.725 برای پدیده اصلی، 0.796 برای عوامل راهبردی و 0.656 برای پیامدها بود. همچنین شاخص‌های برازش مدل (R²=0.785 و GOF=0.603) حاکی از برازش مطلوب الگو بودند. یافته‌های پژوهش نشان داد که انگیزش اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی پدیده‌ای چندبعدی است که از تعامل عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر و راهبردی تأثیر می‌پذیرد. راهبردهایی نظیر تقویت خودکارآمدی، نوآوری آموزشی، پژوهش مسئله‌محور و پاسخگویی اجتماعی دانشگاه می‌توانند به ارتقای رضایت شغلی، کیفیت آموزش، تولید دانش کاربردی و افزایش اعتماد اجتماعی منجر شوند. اعتبار مناسب الگوی پیشنهادی نیز بیانگر قابلیت استفاده آن در سیاست‌گذاری و مدیریت منابع انسانی دانشگاه‌ها برای تقویت انگیزش و مسئولیت‌پذیری اجتماعی اعضای هیئت علمی است.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/440/283