مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1406 08 01 Identifying the Indicators, Dimensions, and Components of Information Literacy Based on the Empowerment of School Principals: A Qualitative Study شناسایی شاخص‌ها، ابعاد و مؤلفه‌های سواد اطلاعاتی مبتنی بر توانمندسازی مدیران مدارس: یک مطالعه کیفی 1 22 FA محمد رجبی دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران اشرف السادات حسینی میرصفی گروه حکمرانی آموزشی و سرمايه انسانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علیرضا عصاره دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات استاد وابسته پایه ۲۶ Journal Article 1405 01 08 <p>This study aimed to identify the indicators, dimensions, and components of information literacy based on the empowerment of school principals. This applied study employed a qualitative exploratory design. Participants included university faculty members, specialists in information literacy and curriculum studies, experienced educational administrators, and primary school principals in Gonabad. They were recruited through purposive, sequential, and chain-referral sampling. Sampling continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews lasting approximately 30–50 minutes. All interviews were audio-recorded with participants’ consent, transcribed verbatim, and analyzed through thematic analysis using open, axial, and selective coding. Trustworthiness was enhanced through member checking, expert review, maintenance of an audit trail, repeated coding, and inter-coder comparison. The coding agreement coefficient was 86%, indicating acceptable analytical stability. The analysis generated 15 open codes organized into three principal dimensions. The written, traditional, and general dimension included planning for unexpected problems, identifying and classifying organizational goals, improving managerial performance, indirectly supervising employees, and evaluating organizational culture. The technical and computer-based dimension comprised the use of managerial planning methods, monitoring employee activities, organizing authority and responsibilities, assessing the effects of organizational resources on program progress, and internal supervision or self-control. The communicative dimension based on consultation and dialogue included developing and implementing organizational programs, analyzing organizational goals and operations, increasing confidence in performance supervision, evaluating employees’ ethical behavior, and regulating managerial behavior. The findings indicated that these dimensions operate complementarily and strengthen principals’ capacities for evidence-informed decision-making, organizational supervision, problem-solving, resource management, and organizational learning. Information literacy among school principals is a multidimensional and integrated competency formed through the interaction of written, technological, and communicative capabilities. The identified dimensions and indicators can provide a contextual foundation for developing professional training programs, competency standards, assessment criteria, and organizational support systems intended to empower school principals.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص‌ها، ابعاد و مؤلفه‌های سواد اطلاعاتی مبتنی بر توانمندسازی مدیران مدارس انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد اکتشافی بود. مشارکت‌کنندگان شامل استادان دانشگاه، متخصصان سواد اطلاعاتی و برنامه‌ریزی درسی، مدیران مجرب آموزشی و مدیران مدارس ابتدایی شهر گناباد بودند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، متوالی و زنجیره‌ای انتخاب شدند. نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت و داده‌های اصلی از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ۳۰ تا ۵۰ دقیقه‌ای گردآوری شد. متن مصاحبه‌ها به‌صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی و با استفاده از تحلیل مضمون و مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. برای افزایش اعتمادپذیری یافته‌ها از بازبینی مشارکت‌کنندگان، بررسی صاحب‌نظران، کدگذاری مجدد، ثبت مسیر تحلیل و توافق میان کدگذاران استفاده شد. ضریب توافق کدگذاری ۸۶ درصد به دست آمد. تحلیل داده‌ها به استخراج ۱۵ کد باز و سه بعد اصلی منجر شد. بعد کتبی، سنتی و عمومی شامل برنامه‌ریزی برای مشکلات پیش‌بینی‌نشده، شناسایی و طبقه‌بندی اهداف سازمانی، ارتقای کیفیت عملکرد، نظارت غیرمحسوس بر کارکنان و ارزیابی فرهنگ سازمانی بود. بعد فنی و رایانه‌ای استفاده از روش‌های برنامه‌ریزی مدیریتی، کنترل و پیگیری فعالیت‌ها، سازمان‌دهی اختیارات و مسئولیت‌ها، سنجش تأثیر امکانات بر پیشرفت برنامه‌ها و خودکنترلی را دربر گرفت. بعد ارتباطی مبتنی بر مشاوره و گفت‌وگو نیز شامل تدوین و اجرای برنامه‌های سازمانی، تحلیل اهداف و عملیات، افزایش اعتمادبه‌نفس در نظارت، ارزیابی رفتار اخلاقی کارکنان و تنظیم رفتار مدیریتی بود. یافته‌ها نشان داد این ابعاد به‌صورت مکمل، ظرفیت مدیران را برای تصمیم‌گیری، نظارت، حل مسئله و یادگیری سازمانی تقویت می‌کنند. سواد اطلاعاتی مدیران مدارس، شایستگی‌ای چندبعدی و تلفیقی است که از تعامل قابلیت‌های مکتوب، فناورانه و ارتباطی شکل می‌گیرد و می‌تواند مبنایی برای تدوین برنامه‌های آموزش، ارزیابی و توسعه حرفه‌ای مدیران مدارس باشد.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/544/388