مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1405 12 01 Designing and Explaining a Job Alienation Model in Mashhad Municipality طراحی و تبیین مدل بیگانگی شغلی در شهرداری مشهد 1 20 FA میلاد دارابی گروه مدیریت، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی ، بجنورد، ایران وحید میرزایی گروه مدیریت، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران حامد خراسانی طرقی گروه مدیریت، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی ، بجنورد، ایران Journal Article 1405 01 18 <p>This study aimed to design and explain an indigenous and integrated model of job alienation in Mashhad Municipality by identifying its causal conditions, contextual and intervening factors, strategies, and consequences. This exploratory, developmental-applied qualitative study employed grounded theory based on the systematic Strauss and Corbin approach. The study population consisted of employees and managers of Mashhad Municipality with more than 10 years of work experience. Twenty participants were selected through purposive sampling, and recruitment continued until theoretical saturation was achieved. Data were collected through in-depth semi-structured interviews lasting 45–90 minutes and analyzed using open, axial, and selective coding. The trustworthiness of the findings was assessed through face validity, content validity, construct validation, and member checking. The content validity ratio was 0.78. Coding reliability was assessed by agreement between two independent coders, yielding an inter-coder agreement of 86%. Data analysis generated 142 open codes, 28 axial codes, and nine major categories. Job alienation emerged as the central phenomenon. Its causal conditions comprised psychological and emotional burnout, anxiety and defense mechanisms, diminished organizational trust and commitment, reduced motivation, effectiveness and innovation, and impaired mental and physical health. Organizational culture and relationships, together with stable management and decision-making structures, constituted the principal contextual conditions. Organizational and performance-related pressures, managerial and decision-making challenges, and weakened responsibility and teamwork emerged as intervening conditions. The principal strategies included improving employees’ mental and physical health, enhancing occupational motivation and effectiveness, and strengthening organizational commitment. The model further demonstrated that sustained job alienation was associated with reduced commitment and participation, deteriorating performance, greater intention to leave, diminished motivation, and depression. Job alienation in Mashhad Municipality is a multidimensional phenomenon produced through the interaction of psychological, organizational, cultural, and managerial mechanisms. Effective management therefore requires coordinated interventions addressing employee well-being, organizational transparency, participatory decision-making, motivational systems, managerial support, and organizational culture. The proposed indigenous paradigm model can provide a practical framework for identifying, preventing, and managing job alienation in municipalities and comparable public organizations.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، طراحی و تبیین یک مدل بومی و یکپارچه برای بیگانگی شغلی در شهرداری مشهد با شناسایی شرایط علی، عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر، راهبردها و پیامدهای مرتبط با این پدیده بود. این پژوهش از نظر هدف، اکتشافی و توسعه‌ای–کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود که با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و طرح نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل کارکنان و مدیران شهرداری مشهد با بیش از 10 سال سابقه کاری بود که 20 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و نمونه‌گیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق 45 تا 90 دقیقه‌ای گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. روایی یافته‌ها از طریق روایی صوری، روایی محتوایی، روایی سازه و بازبینی مشارکت‌کنندگان بررسی شد و نسبت روایی محتوا 0.78 به دست آمد. همچنین، پایایی کدگذاری از طریق توافق بین دو کدگذار ارزیابی شد که میزان توافق 86 درصد بود. تحلیل داده‌ها به استخراج 142 کد باز، 28 کد محوری و 9 مقوله اصلی منجر شد. بیگانگی شغلی به‌عنوان پدیده محوری مدل شناسایی گردید و شرایط علی آن شامل فرسودگی و خستگی روانی و عاطفی، اضطراب و مکانیسم‌های دفاعی، کاهش اعتماد و تعهد سازمانی، کاهش انگیزه، اثربخشی و نوآوری، و مسائل سلامت روان و جسم بود. فرهنگ و روابط سازمانی و ساختارهای مدیریت و تصمیم‌گیری به‌عنوان عوامل زمینه‌ای و پیامدهای سازمانی و عملکردی، فشارهای مدیریتی و کاهش مسئولیت‌پذیری و همکاری تیمی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر شناسایی شدند. راهبردهای حاصل شامل بهبود سلامت روان و جسم، افزایش انگیزه و اثربخشی شغلی و تقویت تعهد سازمانی بود. مدل نشان داد تداوم بیگانگی شغلی با کاهش تعهد و مشارکت، افت عملکرد، افزایش تمایل به ترک شغل، کاهش انگیزه و افسردگی همراه است. بیگانگی شغلی در شهرداری مشهد پدیده‌ای چندبعدی و حاصل تعامل متقابل عوامل روان‌شناختی، سازمانی و مدیریتی است؛ بنابراین، کنترل آن مستلزم مداخلات هم‌زمان در حوزه سلامت روان کارکنان، شفافیت و مشارکت در تصمیم‌گیری، فرهنگ سازمانی، نظام انگیزشی و حمایت مدیریتی است. مدل بومی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای تشخیص، پیشگیری و مدیریت بیگانگی شغلی در شهرداری‌ها و سایر سازمان‌های عمومی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/605/368