مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1406 12 01 Developing a Model of Citizens’ Electoral Participation Based on a Qualitative Approach and the Capacities of Social Networks تدوین الگوی مشارکت انتخاباتی شهروندان مبتنی بر روش کیفی و ظرفیت‌های شبکه‌های اجتماعی 1 23 FA یاسرعلی رهنمایی گروه ارتباطات و رسانه، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران عبدالرضا سلمانی شاه محمدی گروه ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران طهمورث شیری گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1405 02 14 <p>This study aimed to develop and explain a model of citizens’ electoral participation by emphasizing the capacities, opportunities, and challenges of social networks and identifying the mechanisms through which electoral engagement is shaped and strengthened within the digital environment. This applied qualitative study employed grounded theory based on the systematic approach of Strauss and Corbin. The participants consisted of 10 experts from political science, sociology, communication, media management, information technology, social psychology, and public policy, selected through purposive and theoretical sampling until theoretical saturation was achieved. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed concurrently with data collection. Analysis was conducted through open, axial, and selective coding. During axial coding, the extracted categories were organized within a paradigmatic framework comprising causal conditions, contextual conditions, intervening conditions, strategies, consequences, and the core phenomenon. The analysis yielded 35 main indicators and 118 sub-indicators. The analytical findings indicated that electoral participation in social networks emerges from the interaction of several mechanisms, including the shift of political exposure from traditional media to digital platforms, reconstruction of political identity, perceived political agency, linkage of everyday experiences with politics, political-media literacy, platform architecture, and structures of trust. Conversely, polarization, echo chambers, information pollution and misinformation, legal and technical restrictions, and cognitive-emotional pressure were identified as factors capable of undermining the quality of participation. Social networks can facilitate electoral engagement by expanding access to information, political interaction, reconsideration of preferences, and social mobilization; however, under weak media governance, they may also intensify distrust, polarization, and reactive forms of political engagement. Electoral participation in the digital era is a multidimensional and network-based phenomenon that cannot be explained solely by the extent of social media use. Rather, interaction quality, media literacy, trust, platform characteristics, and institutional conditions jointly shape electoral engagement. Accordingly, using social networks to facilitate electoral participation requires a balanced approach that simultaneously considers their informational and mobilizing capacities and their potential risks related to misinformation, polarization, and erosion of trust.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین الگوی مشارکت انتخاباتی شهروندان با تأکید بر ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و چالش‌های شبکه‌های اجتماعی و شناسایی سازوکارهای مؤثر بر شکل‌گیری و تقویت کنش انتخاباتی در بستر زیست دیجیتال انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۰ نفر از خبرگان حوزه‌های علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، ارتباطات، مدیریت رسانه، فناوری اطلاعات، روان‌شناسی اجتماعی و سیاست‌گذاری عمومی بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و نظری تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و هم‌زمان با فرایند گردآوری تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و در مرحله محوری، مقوله‌ها در چارچوب شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها، پیامدها و مقوله محوری سازمان‌دهی شدند. تحلیل داده‌ها به استخراج ۳۵ شاخص اصلی و ۱۱۸ شاخص فرعی منجر شد. یافته‌های تحلیلی نشان داد مشارکت انتخاباتی در شبکه‌های اجتماعی حاصل تعامل میان جابه‌جایی کانون مواجهه با سیاست از رسانه‌های رسمی به پلتفرم‌های دیجیتال، بازتعریف هویت سیاسی، احساس عاملیت، پیوند مسائل روزمره و تجربه زیسته با سیاست، سواد رسانه‌ای ـ سیاسی، معماری پلتفرم‌ها و ساختار اعتماد است. در مقابل، قطبی‌سازی، اتاق‌های پژواک، آلودگی اطلاعاتی و اخبار جعلی، محدودیت‌های حقوقی و فنی و فشار شناختی و هیجانی می‌توانند کیفیت مشارکت را تضعیف کنند. شبکه‌های اجتماعی از طریق گسترش دسترسی به اطلاعات، تعامل سیاسی، بازاندیشی در ترجیحات و بسیج اجتماعی ظرفیت افزایش مشارکت را دارند، اما در شرایط ضعف حکمرانی رسانه‌ای می‌توانند بی‌اعتمادی و مشارکت واکنشی را نیز تشدید کنند. مشارکت انتخاباتی در عصر دیجیتال پدیده‌ای چندبعدی و شبکه‌محور است که صرفاً با میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی تبیین نمی‌شود، بلکه کیفیت تعامل، سواد رسانه‌ای، اعتماد، ویژگی‌های پلتفرمی و شرایط نهادی در شکل‌گیری آن نقش دارند؛ بنابراین، بهره‌گیری از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی برای تقویت مشارکت انتخاباتی مستلزم رویکردی متوازن است که هم‌زمان فرصت‌های ارتباطی و بسیج‌گر آن‌ها و مخاطرات اطلاعاتی، قطبی‌ساز و اعتمادزدا را در نظر گیرد.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/626/390