مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال در دست انتشار 1405 10 01 Identifying and Characterizing the Shadow Management Environment in Iran’s Public Sector شناسایی و معرفی فضای مبتنی بر مدیریت سایه در بخش دولتی ایران 1 19 FA رضا عبدالهی گروه مدیریت دولتی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامي، رشت، ايران . داود کیاکُجوری گروه مدیریت، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران رضا وریج کاظمی گروه مدیریت، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. Journal Article 1405 02 14 <p>This study aimed to identify and explain the dimensions, components, and indicators constituting the shadow management environment in Iran’s public sector. This exploratory qualitative study employed conventional content analysis based on the Graneheim and Lundman approach. Participants consisted of 15 public administration experts holding the academic rank of assistant professor or higher, with scholarly experience in shadow management, hidden management, and political behavior, as well as senior managerial or executive experience in governmental or public organizations. Participants were recruited through snowball sampling, and semi-structured interviews continued until theoretical saturation was achieved. Data were analyzed through open, axial, and selective coding. Cohen’s kappa coefficient was used to assess the reliability and consistency of the coding process, yielding a value of 0.81, indicative of a high level of agreement. Analysis of 15 interviews and 155 meaning units generated 72 open codes, 20 axial codes, and five selective codes. The five principal dimensions identified were parallel and hidden institutional structures, hidden networks of power and communication, covert decision-making, a hidden cultural-normative environment, and a hidden economy and budgeting system. These dimensions indicated that shadow management operates through multiple power centers, loyalty-based appointments, informal lobbying and influence networks, unequal access to information, decision-making outside formal administrative procedures, prioritization of political considerations over technical criteria, normalization of bypassing bureaucratic procedures, organizational silence, and nontransparent resource allocation. Shadow management in Iran’s public sector represents a multilayered and network-based organizational environment operating alongside formal administrative structures. Its mechanisms can undermine transparency, accountability, organizational justice, and the effectiveness of decision-making and resource allocation. Identifying its dimensions provides a basis for mapping actual organizational power structures, strengthening oversight mechanisms, and developing strategies for the constructive management of informal networks within public organizations.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های تشکیل‌دهنده فضای مبتنی بر مدیریت سایه در بخش دولتی ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، اکتشافی و از نظر رویکرد، کیفی بود و با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای قراردادی مبتنی بر الگوی گرانهیم و لندمن انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 15 نفر از خبرگان رشته مدیریت دولتی با مرتبه علمی استادیاری و بالاتر بودند که دارای سابقه پژوهشی در حوزه مدیریت سایه، مدیریت پنهان و رفتار سیاسی و نیز تجربه مدیریتی یا اجرایی در سطوح عالی بخش دولتی یا عمومی بودند. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی انجام شد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند و برای ارزیابی دقت و پایایی فرایند کدگذاری از ضریب کاپای کوهن استفاده شد که مقدار آن 0.81 به دست آمد و نشان‌دهنده توافق مطلوب کدگذاران بود. تحلیل 15 مصاحبه و 155 عبارت معنایی به استخراج 72 کد باز، 20 کد محوری و 5 کد انتخابی منجر شد. پنج بعد اصلی فضای مبتنی بر مدیریت سایه شامل «ساختارهای موازی و نهادی پنهان»، «شبکه‌های پنهان قدرت و ارتباطات»، «تصمیم‌سازی پنهان»، «فضای فرهنگی ـ هنجاری پنهان» و «اقتصاد و بودجه‌ریزی پنهان» بود. این ابعاد نشان دادند که مدیریت سایه از طریق تعدد مراکز قدرت، انتصابات مبتنی بر وفاداری، لابی‌گری و شبکه‌های غیررسمی، گردش پنهان اطلاعات، تصمیم‌گیری خارج از چرخه اداری، غلبه ملاحظات سیاسی بر معیارهای فنی، عادی‌سازی دور زدن رویه‌های رسمی، سکوت سازمانی و تخصیص غیرشفاف منابع عمل می‌کند. فضای مدیریت سایه در بخش دولتی ایران پدیده‌ای چندلایه و شبکه‌ای است که به موازات ساختار رسمی عمل کرده و می‌تواند شفافیت، پاسخگویی، عدالت سازمانی و کارایی تصمیم‌گیری و تخصیص منابع را تضعیف کند. شناسایی ابعاد این فضا می‌تواند مبنایی برای ترسیم نقشه واقعی قدرت، تقویت سازوکارهای نظارتی و طراحی راهبردهای مؤثر برای مدیریت و هدایت روابط و شبکه‌های غیررسمی در سازمان‌های دولتی فراهم سازد.</p> https://jmedda.com/jmedda/article/download/640/385