تبیین رابطه توسعه اقتصادی و مشارکت اجتماعی در بحران‌های طبیعی: ارائه یک مدل نظری مبتنی بر نظریه زمینه‌ای

نویسندگان

    برهان نادری گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران
    خلیل میرزایی * گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن ، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران. mirzaeikhalilr@yahoo.com
    حمیدرضا فاتحی گروه علوم اجتماعی، واحد رودهن ، دانشگاه آزاد اسلامی رودهن، ایران.

کلمات کلیدی:

توسعه اقتصادی فردی, مشارکت اجتماعی, بحران‌های طبیعی, سرمایه اجتماعی, اعتماد نهادی

چکیده

هدف پژوهش تبیین سازوکارهای پیوند میان توسعه اقتصادی فردی و مشارکت اجتماعی در بحران‌های طبیعی و ارائه یک مدل نظری بومی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه زمینه‌بنیاد انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته عمیق با ۱۳ نفر از متخصصان اقتصادی و اجتماعی گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد و برای تضمین اعتبار و پایایی، معیارهای استاندارد پژوهش کیفی شامل تأییدپذیری، قابلیت بازیابی و مستندسازی کامل به کار گرفته شد. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که مشارکت اجتماعی با سهم ۳۰.۷۳ درصدی، محوری‌ترین مقوله استخراج‌شده است. توسعه اقتصادی فردی (ذهنی و عینی) ۲۱.۷۹ درصد مفاهیم را به خود اختصاص داد و سرمایه اجتماعی با ۱۵.۰۸ درصد نقش واسطه‌ای اساسی میان توسعه اقتصادی و مشارکت دارد. رابطه میان توسعه و مشارکت خطی نبوده و از الگوی U معکوس پیروی می‌کند؛ به‌طوری‌که قشر متوسط بیشترین میزان مشارکت را نشان می‌دهد. چالش‌های کلیدی شامل بی‌اعتمادی به نهادهای رسمی، بوروکراسی و نابرابری اقتصادی بوده و مشارکت در سه مرحله پیش‌بحران، پاسخ و بازسازی، همراه با مشارکت‌های نوین مجازی مشاهده شد. یافته‌ها نشان داد که مشارکت مؤثر در بحران محصول تعامل پویا میان توسعه اقتصادی، سرمایه اجتماعی و غلبه بر موانع ساختاری است. توسعه اقتصادی به‌تنهایی کافی نیست و تنها در صورت تبدیل شدن به سرمایه اجتماعی و اعتماد نهادی قادر است مشارکت را تقویت کند. مدل نهایی می‌تواند مبنایی برای طراحی سیاست‌های جامع مدیریت بحران و توسعه اجتماعی در ایران ارائه دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmadi, T. (2020, 2020). Identification and Analysis of the Role of Social Capital Elements on Citizen Participation in the Preservation of the Historical Fabric of Tabriz Bazaar. Proceedings of the 7th National Conference on Modern Studies and Research in the Field of Geography, Architecture, and Urban Planning of Iran, Tehran, Iran. https://en.civilica.com/doc/1028446/

AlOtaibi, E. S., & Sallam, M. A. E. M. (2025). The Impact of Economic Complexity on Economic Development in Saudi Arabia (1991-2021). Ajrsp, 6(69), 80-122. https://doi.org/10.52132/Ajrsp.e.2025.69.4

Azam-Azadeh, M., & Moshtaghian, M. (2016). Barriers to Women's Participation in the Process of Social Development. Social Issues of Iran, 7(1), 31-55. https://doi.org/10.18869/acadpub.jspi.7.1.31

Bagheri, T., Fatemi, M. J., Hoveidamanesh, S., Ghadimi, T., Mahboubi, O., Asgari, M., & Momeni, M. (2023). Epidemiology and etiology of burns in Iran through the examination of the economic, social and educational situation. Annals of burns and fire disasters, 36(2), 91. https://doi.org/10.1093/jbcr/irac140

Balaei, B., Noy, I., Wilkinson, S., & Potangaroa, R. (2021). Economic factors affecting water supply resilience to disasters. Socio-Economic Planning Sciences, 76, 100961. https://doi.org/10.1016/j.seps.2020.100961

Barghmadi, H., & Abdollahi, A. (2019). Fuzzy Analysis of Social Participation among Tehrani Citizens. Iranian Journal of Social Development Studies, 12(1), 69-87. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jisds/Article/820562

Brüeckner, M., Dahal, S., & Lin, H. (2024). Natural Disasters and Human Development in Asia–Pacific: The Role of External Debt. Journal of Risk and Financial Management, 17(6), 246. https://doi.org/10.3390/jrfm17060246

Elmi, M. (2020). Participation and Development: Some Social-Individual Factors Related to the Participation of Tabriz Citizens. Iranian Journal of Social Development Studies, 43(12), 93-102. https://sanad.iau.ir/en/Article/820593

Faraji, S. J., Khobazi Chalostani, M., & Ahmadi, S. (2020). The Role of Citizen Participation in Promoting Security and Social Development (Case Study: Herat City). Urban Social Geography, 7(1), 97-124. https://jusg.uk.ac.ir/article_2599.html?lang=en

Fathi, S., & Mokhtarpour, M. (2016). Assessing the Impact of Citizenship Skills on the Promotion of Social Development (Case Study: Districts 3, 7, and 14 of Tehran). Iranian Journal of Social Development Studies, 9(1), 87-103. https://sanad.iau.ir/en/Article/821680

Fazeli, M., Fattahi, S., & Zanjan Rafiei, S. N. (2013). Social Development, Indicators, and Iran's Position in the World. Quarterly of Social-Cultural Development Studies, 2(1), 59-182. https://journals.sabz.ac.ir/scds/article-1-65-en.html

Gholami, T., & Adabi Firoozjah, J. (2019, 2019). Investigating the Relationship between Components of Participation in the Local Community and Work Interactions of Social Capital with Innovative Behavior of Active Sports Tourism Destinations in Bushehr Province. Proceedings of the 3rd National Congress of Achievements in Sports Science and Health, Rasht, Iran. https://en.civilica.com/doc/979623/

Lu, F., & Sohail, M. T. (2022). Exploring the effects of natural capital depletion and natural disasters on happiness and human wellbeing: a study in China. Frontiers in psychology, 13, 870623. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.870623

Mohseni Tabrizi, A. (1996). Alienation as an Obstacle to Participation and National Development: Examining the Relationship between Alienation and Social and Political Participation. Research Letter(1), 89-110. https://ensani.ir/fa/article/280907/

Mousaei, M. (2009). The Relationship between Social Development and Economic Development. Development Strategy(20), 96-117. https://www.magiran.com/paper/712375/the-relation-between-the-social-and-economic-development?lang=en

Pirdashti, H., Amouzad Khalili, S., & Rashidi, A. (2018). Investigating the Role of Public Participation in Improving the Performance of Urban Space Crisis Management and Factors Affecting it from the Perspective of Rogers' Social Participation Theory in Behshahr City. Journal of Prevention and Crisis Management Knowledge, 8(3), 255-268. https://dpmk.ir/article-1-200-en.html

Reza, G., & Ezatpanah, B. (2022). Examining the components of urban resilience with an emphasis on natural disasters (floods) in Tabriz city, a case study of areas 2, 3, 4 and 7 of Tabriz city. Journal of Urban and Regional Policy, 3(1), 1-20. http://sanad.iau.ir/fa/Article/927320

Saberifar, R. (2022). Predicting the Probability of Citizen Participation in Crisis Management Based on the Time Allocation Theory (Case Study: Mashhad City). Geographical Territory(76), 79-99. https://ensani.ir/fa/article/536592/

Sadath, S. M., & Faheem, M. (2024). An Exploratory Study on Globalization and Psychological Consequences on Sustainable Economic Development. FTSHS, 1(1), 39-48. https://doi.org/10.69888/ftshs.2024.000152

Safiri, K., & Tamizi, A. (2011). A Meta-Analysis of Social Participation Studies. Iranian Journal of Social Development Studies, 3(3), 121-132. https://sid.ir/paper/231984/en

Unesco. (1997). The Cultural Dimension of Development: Towards a Practical Approach. Planning and Budget Organization. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000099686

Wan, B., & Tian, L. (2022). Health-education-disaster green low-carbon endogenous economic growth model and its new accompanying effects. Journal of Cleaner Production, 131923. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.131923

Wandera Clief Naku, D. (2020). Theoretical perspectives on the determinants of effective community participation in development programs. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 13(4). https://www.academia.edu/92535099/Theoretical_Perspectives_on_the_Determinants_of_Effective_Community_Participation_in_Development_Programs

Wang, J., He, Q., Qian, L., & Wang, G. (2023). From Ruins to Heritage Tourism Sites: Exploring Tourists’ Perceptions, Evaluations and Behavioral Intentions Toward Natural Disaster Sites. Tourism Review, 78(3), 949-965. https://doi.org/10.1108/tr-08-2022-0372

Wang, S. (2024). Innovation Helps With Sustainable Business, Law, and Digital Technologies: Economic Development and Dispute Resolution. Sustainability, 16(10), 3910. https://doi.org/10.3390/su16103910

Zarei, Y. (2016). Measurement of Some Social Development Indicators in Rural Areas (Case Study: Hormozgan Province). Social Development & Welfare Planning, 7(28), 193-230. https://qjsd.atu.ac.ir/article_7145.html?lang=en

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۱/۱۳

ارسال

۱۴۰۴/۰۴/۱۱

بازنگری

۱۴۰۴/۰۸/۲۶

پذیرش

۱۴۰۴/۰۹/۰۲

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

نادری ب. . .، میرزایی خ.، و فاتحی ح. . (1405). تبیین رابطه توسعه اقتصادی و مشارکت اجتماعی در بحران‌های طبیعی: ارائه یک مدل نظری مبتنی بر نظریه زمینه‌ای. مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال، 1-16. https://jmedda.com/jmedda/article/view/359

مقالات مشابه

11-20 از 194

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.