تدوین شاخص‌های مدیریت استعداد با تأکید بر توسعه جانشین‌پروری در استانداری آذربایجان شرقی

نویسندگان

    جعفر آهي گروه مديريت، واحد تبريز، دانشگاه آزاد اسلامي، تبريز، ايران.
    ناصر فقهي فرهمند * گروه مديريت، واحد تبريز، دانشگاه آزاد اسلامي، تبريز، ايران. Farahmand@iaut.ac.ir
    سليمان ايرانزاده گروه مديريت صنعتي، واحد تبريز، دانشگاه آزاد اسلامي، تبريز، ايران.

کلمات کلیدی:

ﻣﺪﻳﺮﻳﺖاﺳﺘﻌﺪاد, ﺟﺎﻧﺸﻴﻦﭘﺮوري, اﺳﺘﺎﻧﺪاري آذرﺑﺎﻳﺠﺎن ﺷﺮﻗﻲ

چکیده

هدف پژوهش حاضر تدوین شاخص‌های مدیریت استعداد با تأکید بر توسعه جانشین‌پروری در استانداری آذربایجان شرقی بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از راهبرد نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل خبرگان دانشگاهی، مدیران، کارشناسان، متولیان و مشاوران آشنا با حوزه مدیریت منابع انسانی، مدیریت استعداد و جانشین‌پروری در استانداری آذربایجان شرقی بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد و فرایند گردآوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع، با ۱۷ نفر از خبرگان و متخصصان مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌ها پس از پیاده‌سازی مصاحبه‌ها، با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس رویکرد اشتراوس و کوربین تحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از بازبینی خبرگان، مقایسه مستمر داده‌ها و تطبیق مفاهیم استخراج‌شده با دیدگاه مشارکت‌کنندگان استفاده شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که الگوی مدیریت استعداد با تأکید بر جانشین‌پروری از شرایط علّی، مقوله محوری، شرایط مداخله‌گر، شرایط زمینه‌ای، راهبردها و پیامدها تشکیل شده است. شرایط علّی شامل عوامل انسانی، فرهنگی و سازمانی بود. مقوله محوری، نظام مدیریت استعداد با تأکید بر جانشین‌پروری شامل تعریف دقیق شغل، غربالگری و سنجش، پیش‌بینی و انتخاب، آموزش، پایش، ارزیابی، تقویت و مربی‌گری شناسایی شد. شرایط مداخله‌گر در قالب عوامل مدیریتی و رهبری، عوامل شغلی و عوامل سازمانی و شرایط زمینه‌ای در قالب زمینه‌های سازمانی، عوامل توسعه و آموزش، ارزش‌های بنیادین و جهت‌گیری راهبردی طبقه‌بندی شد. راهبردها شامل طراحی و استقرار نظام جانشین‌پروری بود و پیامدها در سه سطح فردی، گروهی و سازمانی استخراج گردید. نتایج نشان داد که توسعه جانشین‌پروری در استانداری آذربایجان شرقی نیازمند طراحی نظامی جامع، شایستگی‌محور، آینده‌نگر و مبتنی بر حمایت مدیریتی، آموزش مستمر، ارزیابی دقیق و نگهداشت استعدادهاست. الگوی به‌دست‌آمده می‌تواند مبنایی کاربردی برای اصلاح نظام منابع انسانی و آماده‌سازی مدیران آینده در سازمان‌های دولتی باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Al Hajri, A. K. (2024). Succession planning and leadership development in nursing: A bibliometric analysis (2000-2023). Nursing Research and Practice, 2024(1), 6191008. https://doi.org/10.1155/2024/6191008

Arash, M. (2024). Designing a Human Capital Development Model Based on a Succession Planning Approach for Nurses. Iranian Journal of Medical Education, 24(6), 51-62. https://ijme.mui.ac.ir/browse.php?a_id=5740&slc_lang=en&sid=1&printcase=1&hbnr=1&hmb=1

At-tamimi, R. M. R., Abidin, A., & Amiruddin, A. (2024). Integrating Artificial Intelligence Into Succession Planning and Leadership Development in Higher Education. Icobuss, 209-228. https://doi.org/10.24034/icobuss.v4i1.496

Bano, Y. (2023). Succession planning best practices for large and small organizations. Mediterranean Journal of Social Sciences. https://doi.org/10.36941/mjss-2022-0013

Goldsmith, M. (2023). Succession Planning. Tehran: Arkan Danesh Publishing. https://www.shrm.org/topics-tools/news/how-to-plan-for-your-own-succession-by-marshall-goldsmith

Hambrick, D. C., & Lee, E. Y. (2025). A model of CEO succession planning as a risky investment: Anticipated costs, uncertain results, and contingency conditions. Organization Science, 36(2), 677-696. https://doi.org/10.1287/orsc.2023.17781

Hoque, K. E., & Zheng, C. (2024). Succession planning in higher education: A systematic literature review (2012-2022). Human Resources Management and Services, 6(4), 3391. https://doi.org/10.18282/hrms.v6i1.3391

Janahmadigol, M., Rezaiefar, H., & Hakimpur, H. (2023). A Meta-Analysis on Factors Affecting Succession Management in Public Organizations. Public Management Researches, 16(60), 191-218. https://doi.org/10.22111/jmr.2022.40653.5662

Kamali, A., Hosseini, S. M., Alimohammadzadeh, K., & Khamseh, A. H. S. (2024). Talent identification and succession planning strategies for the appointment of nursing unit managers: A systematic review. Journal of education and health promotion, 13(1), 485-498. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_2087_23

Kanu, A. (2025). Health Sector Succession Planning and Management Practices in Sierra Leone: A Situation Analysis to Inform Health System Strengthening. International Journal of Leadership and Governance, 5(4), 40-62. https://doi.org/10.47604/ijlg.3501

Keikha, M. A., & Keikha, H. (2024). Investigating the Model and Challenges of Succession Planning in Government Offices. The Third International Conference on Political Science, Management, Economics, and Accounting, Hamedan. https://en.civilica.com/doc/2097551/

Korn, F. (2023). Revamping Succession Planning. https://www.kornferry.com/institute/revamping-succession-planning

Mahat, R. (2025). Advancing women in government roles: Succession planning models. Government Leadership Journal, 29(1), 45-59.

Montaghimi, B., Ganjavi, F. A., & Sajadi Hezaveh, S. H. (2023). Designing a competency-based succession planning model for sports managers with a qualitative approach. Strategic Studies in Sports and Youth, 22(60), 47-60. https://doi.org/10.22034/ssys.2022.1651.2157

Musale, M. (2025). The Importance of Succession Planning in Talent Retention: Developing Future Leaders Within the Organization. International Journal on Research and Development-A Management Review, 14(1), 181-184. https://doi.org/10.65521/ijrdmr.v14i1.311

Sadeghi, F., Daneshfard, K., Kheirandish, M., & Pilevari, N. (2023). A succession planning model centered on organizational sustainability. Quantitative studies in management, 14(3), 78-100.

Sameri, M. (2023). Effective Succession Planning in Organizations. Avaye Monji.

Sayyahpour, H., & Farjad Bileh-Savar, S. (2024). Human resource development through talent management and succession planning in higher education centers. Research Journal of Strategic Studies in Humanities and Islamic Sciences, 5(61), 1-29.

Shahabi, M. (2024). Presenting a Succession Planning Model in Governmental Organizations Using Thematic Analysis. Scientific Journal of Novel Research Approaches in Management and Accounting, 8(30), 79-97. https://majournal.ir/index.php/ma/article/view/2784

Simkhada, A. (2023). Impact of succession planning practices on the profitability of Nepalese commercial banks. International Journal of Emerging Trends in Social Sciences, 14(1), 1-11. https://doi.org/10.55217/103.v14i1.595

Vahdat, S., Afshari, S., Masoodi Asl, E., & Hesam, S. (2022). Key Factors Affecting Succession Planning in the Leadership of Public Hospitals in Iran: A Qualitative Study. International Journal of Healthcare Management, 17(1), 76-84. https://doi.org/10.1080/20479700.2022.2153963

Wang, L., & Zhang, H. (2023). Overcoming barriers in succession planning: A qualitative study in Asian organizations. Asia Pacific Journal of Management, 40(1), 97-118.

Wilson, P. M. (2022). Succession Planning Strategies at the Bahamas’ Ministry of Education: A Case Study. Open Journal of Business and Management, 10(06), 3142-3184. https://doi.org/10.4236/ojbm.2022.106157

Yudianto, K., Sekawarna, N., Susilaningsih, F. S., Ramoo, V., & Somantri, I. (2023). Succession planning leadership model for nurse managers in hospitals: A narrative review. Healthcare, 11(4), 454. https://doi.org/10.3390/healthcare11040454

Zafar, A., Hussain, M., & Mir, S. R. (2025). Exploring The Impact Of Succession Planning On Digital Marketing Innovation: The Mediating Role of Marketing Adaptability. Management Studies, 5(1), 76-86. https://pmanagementstudies.com/poms/index.php/poms/article/view/51

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۱۲/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۱۱/۰۱

بازنگری

۱۴۰۵/۰۳/۲۱

پذیرش

۱۴۰۵/۰۳/۲۸

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

آهي ج. .، فقهي فرهمند ن.، و ايرانزاده س. . (1405). تدوین شاخص‌های مدیریت استعداد با تأکید بر توسعه جانشین‌پروری در استانداری آذربایجان شرقی. مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال، 1-18. https://jmedda.com/jmedda/article/view/464