طراحی الگوی خودشیفتگی مدیران مبتنی بر نظریه رده‌های بالای مدیریتی در سازمان‌های دولتی ایران
DOI:
https://doi.org/10.61838/medda.639کلمات کلیدی:
خودشیفتگی, نظریه رده‌های بالای مدیریتی, سازمان‌های دولتیچکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی خودشیفتگی مدیران در سازمان‌های دولتی ایران بر مبنای نظریه رده‌های بالای مدیریتی و تبیین سازوکارهای شناختی، رفتاری، ارتباطی و راهبردی انتقال ویژگی‌های خودشیفته‌وار مدیران به تصمیمات و جهت‌گیری‌های سازمانی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر پارادایم تفسیری بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و سازمانی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، تا دستیابی به کفایت و اشباع داده‌ها گردآوری شد. داده‌ها با روش تحلیل مضمون در سطوح مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر تحلیل شدند. روایی محتوا با شاخص‌های CVR و CVI و پایایی از طریق بازآزمون و توافق بین کدگذاران بررسی شد. تحلیل داده‌ها به استخراج 73 مضمون پایه، 24 مضمون سازمان‌دهنده و هشت مضمون فراگیر منجر شد که شامل اعتبارسازی خودمحور، خودبرترپنداری فردی، سلطه‌گرایی سازمانی، خودحفاظتی شناختی ـ رفتاری، فرسایش روابط و همکاری سازمانی، انحرافات مسئولیتی و اخلاقی، مدیریت راهبردی مخاطره‌آفرین و بازتولید خودشیفتگی بود. ضریب CVR برابر با 0.769 و شاخص CVI برابر با 3.441 بود و پایایی بازآزمون 92.65 درصد و توافق بین کدگذاران 86.45 درصد به دست آمد که مؤید اعتبار و قابلیت اعتماد ساختار استخراج‌شده بود. خودشیفتگی مدیران در سازمان‌های دولتی پدیده‌ای چندسطحی است که از طریق فیلترهای شناختی و ترجیحات شخصی مدیران به شیوه اعمال قدرت، پردازش اطلاعات، روابط حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری و تصمیمات راهبردی منتقل می‌شود و شرایط سازمانی نظیر نظام‌های بازخورد، پاسخگویی و تمرکز اختیار می‌توانند آن را تقویت یا محدود کنند؛ بنابراین، مدیریت این پدیده مستلزم تلفیق ارزیابی ویژگی‌های رفتاری مدیران با اصلاح سازوکارهای ساختاری و نظارتی سازمان است.
دانلودها
مراجع
Akgün, A. E., Keskin, H., Esen, E., Merter, A. K., & Balcioglu, Y. S. (2026). Identifying Configuration Paths for CEO Narcissism to Greenwashing in Integrated Reports: A Comparison of Banking and Non-Banking Sectors. International Journal of Bank Marketing, 1-28. https://doi.org/10.1108/IJBM-05-2025-0360
Aldawsari, H., & Baloch, M. S. (2025). Corporate Political Activities and Emerging MNCs' Internationalization: Interplay of CEO Narcissism and Gender. Journal of Asian Economics, 101, 102073.
Alipour, N., & Honarbakhsh, S. (2025). The Moderating Role of Environmental Uncertainty in the Relationship between CEO Narcissism and Cost Stickiness. Modern Research Approaches in Management and Accounting, 9(32), 1546-1566.
Alipour, S. (2026). Explaining Aggressive Tax Avoidance Based on CEO Narcissism and Corporate Governance Mechanisms with Emphasis on Financial Distress and Firm Size. Capital Market Research in Accounting, 2(1), 49-69. https://doi.org/10.82399/cmra.2026.1239552
Biolik, E. (2025). Different Shades of Narcissism at Work: The Relationships of Narcissism Dimensions with Work-Related Outcomes. Personality and individual differences, 233, 112943.
Brownell, K. M. (2026). Toxic or Transformative? How Lead Founder Machiavellianism, Narcissism, and Psychopathy Shape New Venture Team Survival. Journal of managerial psychology, 41(3), 475-497.
Brunner-Kirchmair, T. M., & Dick, M. (2025). CEO Narcissism and M&A Decisions: The Balancing Effect of Internal and External Governance. Management Decision, 63(13), 321-348.
Burton, B., Ahmad, M. I., Battisti, E., Naseem, M. A., & Liu, J. (2025). Gender Diversity and Financial Risk Disclosure: Investigating the Moderating Role of CEO Narcissism. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 32(4), 5088-5101.
Chen, J., Zhang, Z., & Wang, X. (2026). Break the Mold: Does CEO Narcissism Affect Corporate Strategic Distinctiveness? Strategy & Leadership, 1-22. https://doi.org/10.1108/SL-10-2025-0353
Dadoukis, A., Desai, M. N., & Matousek, R. (2025). The Humble Narcissist? The Impact of CEO Narcissism and Age on Bank Resilience to a Global Shock. Finance Research Letters, 86, 108786.
Dorsaf, B. (2025). The Shadow of Narcissism on CSR: Unveiling Hidden Dynamics of Financial Performance within the SBF 120. Euromed Journal of Business, 1-22.
Dung, L. T., Binh, N. T., & Minh, T. H. (2026). Leading with Vision or Vanity? Strategic Leadership, Digitalisation, Team Capabilities and the Dark Side of CEO Narcissism in SME International Growth. Journal of Business & Industrial Marketing, 41(6), 871-898. https://doi.org/10.1108/JBIM-08-2025-0797
Felix, B., & Silva Ribeiro, V. (2025). Generational Differences in the Impact of CEO Narcissism on Risk-Taking and Questionable Behaviors. Human Resource Development International, 1-20.
Honsová, P., Kubíček, A., & Pauknerová, D. (2026). The Measurement Trap: A Meta-Analytic Review of Measures in CEO Narcissism Research. Journal of managerial psychology, 41(3), 558-574. https://doi.org/10.1108/JMP-02-2025-0179
Hou, Z., Fairchild, R., & Perotti, P. (2025). CEO Narcissism and Credit Ratings. Journal of Business Ethics, 197(1), 39-72.
Jha, A., Sekhar, S., & Uppal, N. (2025). Grandiose or Vulnerable? Narcissism Subtype Differentiates Materialistic Pursuit. Personality and individual differences, 233, 112896.
Kadkhoda, N., & Bazrafshan, A. (2025). Examining the Relationship between Managerial Narcissism, Firm Value Added, and Managerial Compensation. Sustainable Human Resource Management, 7(13), 277-297. https://doi.org/10.22080/shrm.2026.29173.1760
Kaszak, S. E., Reckers, P. M., & Reinstein, A. (2025). The Impact of Antagonistic Narcissism on Auditor Skepticism with Moderation by Client Financial and ESG Performance. Journal of Business Ethics, 202(3), 567-586. https://doi.org/10.1007/s10551-025-06005-w
Kavusan, K., Mack, D. Z., Mount, M. P., & Ertug, G. (2025). High Flying Adored: How CEO Narcissism Influences Firms' Responses to Above-Aspiration Performance with Risky Organizational Change. Strategic management journal.
Kruse, S., Krieweth, C., Maus, C., Bredlich, J. M., & Brettel, M. (2026). In Service of the CEO's Ego: The Relationship between CEO Narcissism and Top Management Team Composition. European Management Journal, 44(2), 260-274.
Lalehmazhin, M., Vaezi, S. A., Ramezan Ahmadi, M., & Farazmand, H. (2026). The Interactive Effect of Managerial Narcissism and Institutional Shareholder Attention Deviation on Corporate Social Responsibility. Accounting and Financial Transparency, 4(1), 107-136. https://doi.org/10.71965/aft.2026.1238271
Lee, J. Y., Wei, Y., Tang, R. W., Choi, B., & Cooke, F. L. (2025). CEO Narcissism, Subsidiary Top Management Team International Diversity, and Radical Digital Innovation in Multinational Enterprises. Research Policy, 54(6), 105242.
Lin, W. T., Lee, C. L., & Ahlstrom, D. (2026). CEO Narcissism and TMT Characteristics: The Moderating Role of Task Complexity. Review of managerial science, 1-50. https://doi.org/10.1007/s11846-026-01052-7
Luo, F., Ng, T., Chen, Y., Zhu, Y., & Wang, Y. (2026). The Moderating Role of Leader Narcissism in Examining When and How Employee Change-Supportive Behavior Becomes Silent. Journal of Leadership & Organizational Studies, 33(2), 201-217. https://doi.org/10.1177/15480518261417095
Mahmood, F., Saleem, M., Ariza-Montes, A., & Sami Ullah Sabri, P. (2026). Promoting Sustainability and Desirable Workplace Behaviors in Educational Institutions in the Presence of Organizational Politics and CEO Narcissism. International Journal of Organization Theory & Behavior, 347-371. https://doi.org/10.1108/IJOTB-10-2025-0296
Namazi Baygi, S., Vadii, M. H., & Alizadeh, A. (2026). The Relationship between Managerial Narcissism and Inventory Shortages with the Moderating Effect of Auditor Tenure. Transformation management journal, 18(35), 1-26. https://doi.org/10.22067/tmj.2026.93685.1709
Olson, B. J., Cristofaro, M., Bao, Y., & Parayitam, S. (2026). Why Good Teams Struggle under Narcissistic CEOs? Management Decision, 64(13), 818-842. https://doi.org/10.1108/MD-01-2026-0111
Park, M. D., Han, S. H., & Song, C. (2025). CEO Narcissism and Dividend Policy. Research in International Business and Finance, 79, 103065.
Rahmanian Koushkaki, A., Rabiei, K., & Kangouni Asl, F. (2025). The Role of Corporate Environmental Uncertainty in the Effect of Managerial Narcissism on Asymmetric Cost Behavior. Judgment and Decision Making in Accounting, 15(4), 107-126.
Rajabalizadeh, J. (2025). Personality and Perception: Assessing the Role of CEO Narcissism in Risk Disclosure Practices in an Emerging Market. Journal of Language and Social Psychology, 44(6), 985-1030.
Samie, S. (2025). The Effect of Managerial Narcissism on the Speed of Capital Structure Adjustment. Modern Research Approaches in Management and Accounting, 9(33), 680-691.
Samiei, O., Yousefvand, D., & Rahmanpour, Z. (2026). The Effect of Managerial Narcissism on the Relationship between Accounting Concepts (Financial Reporting Quality and Social Responsibility) and Financial Reporting Readability. Accounting and Management Perspective, 9(115), 1-20.
Song, Z., Zhang, Y., & Ni, M. (2025). CEO Narcissism and Corporate ESG Performance. China Accounting and Finance Review, 27(4), 548-579.
Tang, H., Pu, Y., & Li, X. (2026). Leader Narcissism and Employee Well-Being: A Meta-Analysis. Current Psychology, 45(9), 919. https://doi.org/10.1007/s12144-026-09484-w
Webster, B. D., Fox, C. J., Scrimpshire, A. J., Smith, M. B., & Syed, I. (2025). Stroke My Ego, I Will Scratch Your Back: Employee Narcissism and Supervisor Supplication on LMX and OCB. Journal of Business and Psychology, 40(5), 1041-1057.
Xu, L., Zhou, J., & Liu, Y. (2025). How and When CEO Narcissism Affects Enterprise Digital Transformation? Evidence from China's Listed Companies. Leadership & Organization Development Journal, 46(4), 612-635.
Zandi, A. (2025). Examining the Relationship between CEO Narcissism and Environmental, Social, and Governance Misconduct Considering Managerial Power and Environmental Uncertainty Arising from Industry Dynamism. Accounting and Financial Transparency, 2(3), 96-125.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ali Akbar Aghighi (Author); Vahid Mirzaei; Hamed Khorasani Targhi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
