طراحی مدل راهاندازی کسبوکارهای توسعه گردشگری با رویکرد فراترکیب و تحلیل روابط ساختاری
کلمات کلیدی:
کسبوکارهای توسعه گردشگری, راهاندازی کسبوکار, مدل ساختاری, فراترکیب, گردشگری پایدار, کارآفرینی گردشگریچکیده
هدف پژوهش، طراحی مدل جامع راهاندازی کسبوکارهای توسعه گردشگری از طریق شناسایی عوامل کلیدی مؤثر و تحلیل روابط ساختاری میان آنها بود. این مطالعه بهصورت آمیخته اکتشافی انجام شد. در فاز کیفی از روش فراترکیب با مدل هفتمرحلهای ساندلوسکی و باروسو (۲۰۰۷) برای تحلیل ۱۲۳ مطالعه منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۴ استفاده شد تا ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر راهاندازی کسبوکارهای توسعه گردشگری استخراج گردد. در فاز کمی، مدل مفهومی حاصل با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) و تحلیل دادههای حاصل از پرسشنامه محققساخته در بین ۲۶۷ فعال، مدیر و کارآفرین صنعت گردشگری آزمون شد. روایی محتوایی از طریق CVR و CVI و پایایی با آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و شاخص AVE تأیید گردید. نتایج نشان داد که راهاندازی موفق کسبوکارهای توسعه گردشگری تحت تأثیر شش بُعد اصلی است: (۱) عوامل فردی و روانشناختی کارآفرین، (۲) عوامل درونی کسبوکار، (۳) عوامل شبکهای و رابطهای، (۴) عوامل محیطی و بستر گردشگری، (۵) عوامل نهادی و حاکمیتی، و (۶) عوامل چالشی و تهدیدات بیرونی. ضرایب مسیر در مدل ساختاری برای تمامی ابعاد معنادار بود (t > 1.96). بیشترین اثر مربوط به عوامل درونی کسبوکار (β = 0.818) و عوامل فردی (β = 0.753) و کمترین اثر مربوط به عوامل چالشی (β = 0.444) بود. نتایج آزمون فورنل و لارکر نیز روایی واگرای قوی مدل را تأیید کرد. مدل ارائهشده تصویری یکپارچه از تعامل میان عوامل انسانی، ساختاری، نهادی و محیطی فراهم میسازد و میتواند بهعنوان نقشه راهی برای کارآفرینان و سیاستگذاران در جهت برنامهریزی، سیاستگذاری و توسعه پایدار صنعت گردشگری به کار رود. تمرکز بر تقویت عوامل درونی کسبوکار و حمایتهای نهادی میتواند کلید موفقیت و رقابتپذیری در اکوسیستم گردشگری باشد.
دانلودها
مراجع
Alizadeh, M., Karimi, A., & Razavi, S. S. (2023). The Role of Digital Technologies in Transforming Tourism Business Models in the Post-Corona Era. Information and Communication Technology in Tourism Sciences, 3(5), 91-114.
Barqi, H., & Zaniyar, G. (2018). Evaluating the Role of Attractions and Potentials of the Tourism Industry in Attracting Tourists: A Case Study of Sanandaj County. Geography and Human Relationships, 1(3), 840-862. https://ensani.ir/fa/article/440612/
Biaban-gard, F., & Moslehi, M. (2024). A Comparative Study of the Role and Effects of Tourism on the Economic Development of Businesses in Iran, Turkey, and China, with an Emphasis on the Trade Index and the Travel & Tourism Index. Third International Congress on Management, Economics, Humanities, and Business Development, https://en.civilica.com/doc/2051137/
Buhalis, D., & Sinarta, Y. (2019). Real-time co-creation and sentiment analysis: Mobile tourism marketing and management. In Information and Communication Technologies in Tourism 2019 (pp. 3-17). Springer, Cham.
Davoodi, H., & Sarkhoni, A. (2020). Analyzing the Impact of Economic Uncertainty on the Performance of Small and Medium-Sized Tourism Businesses under Sanctions. Tourism Economics and Management, 5(10), 1-22.
Deb, S. K., Nafi, S. M., & Valeri, M. (2022). Promoting tourism business through digital marketing in the new normal era: a sustainable approach. European Journal of Innovation Management. https://doi.org/10.1108/EJIM-04-2022-0218
Fathinia, E., Darban Astaneh, A., Matiee Langroudi, S. H., & Yadollahi Farsi, J. (2021). Explaining the Effects of Tourism on the Development of Rural Businesses (Case Study: Hamadan County). Geography Journal (Regional Planning), 11(42), 459-488. https://www.jgeoqeshm.ir/article_131413.html?lang=en
Hafezibirgani, M. (2024). Evaluating the Impact of Tourism on Economic Growth: A Case Study of Iran and Turkey. Fourth International Congress on Management, Economics, Humanities, and Business Development (4icmba.ir), https://en.civilica.com/doc/2392074/
Hasankhani, M., Mohebat, M. F., & Moradi, V. (2023). Formulating and Prioritizing Strategies for Developing Medical Tourism in Oman. Seventeenth International Conference on Management, Economics, and Development, https://en.civilica.com/doc/1687276/
Heidari, O., Samari, D., Musakhani, M., & Beishami, B. (2019). "Internationalization at Home," a Novel Strategy for the Development and Prosperity of Tourism Businesses. International Business Management Journal. https://jiba.tabrizu.ac.ir/article_9118.html?lang=en
Heidarzadeh, M., & Omrani, M. (2023). Investigating the Factors of Tourism Industry Growth and Economic Prosperity in Turkey. Thirteenth International Conference on Tourism, Culture, and Art, https://en.civilica.com/doc/2010401/
Holloway, J. C., & Humphreys, C. (2022). The business of tourism. Sage. https://books.google.com/books/about/The_Business_of_Tourism.html?id=q_C9DwAAQBAJ
Hosseini Kahnoj, S. R., Sojasi Ghidari, H., Anabestani, A. A., & Shahdadi, A. (2021). Identifying Influential Challenges on the Development of Tourism Business Ecosystems Using a Phenomenological Approach. Spatial Planning and Analysis, 25(4), 71. https://hsmsp.modares.ac.ir/article_14703.html
Hosseini, S. Z., Sajadi, S. M., & Mohammadi, A. (2022). Presenting a Business Model for Startups Active in the Health Tourism Sector. Journal of Tourism Management, 10(20), 1-23.
Ioannides, D., & Gyimóthy, S. (2020). The COVID-19 crisis as an opportunity for escaping the unsustainable global tourism path. Tourism Geographies, 22(3), 624-632. https://doi.org/10.1080/14616688.2020.1763445
Jafari, M., & Mirghafouri, S. H. (2021). Designing a Digital Entrepreneurship Development Model in Iran's Tourism Industry Using a Meta-Synthesis Approach. Tourism and Sustainable Development Research, 1(2), 57-76.
Karimi, A., & Rezvani, M. (2019). Identifying and Prioritizing the Motivations for Starting Tourism Businesses by Female Entrepreneurs. Women in Development and Politics, 17(4), 557-578.
Khan, M. A., Khan, M. A., & Khan, M. N. (2020). The role of entrepreneurial skills in the success of small tourism businesses: A study of the northern areas of Pakistan. Journal of Tourism and Hospitality Management, 8(1), 1-15.
Kişi, N. (2019). A strategic approach to sustainable tourism development using the A'WOT hybrid method: A case study of Zonguldak, Turkey. Sustainability, 11(4), 964. https://doi.org/10.3390/su11040964
Norouzi, M., & Pirasteh, H. (2020). The Impact of Social Networks on the Development and Success of Small Tourism Businesses (Case Study: Travel Agencies in Isfahan). Tourism Management Studies, 14(46), 1-24.
Nunabee, S. (2025). The study of integrated marketing communication for medical tourism in Thailand. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 9(2), 1691-1700. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2025.9020138
Pourali, M., Salehi, A., & Rezvani, M. (2020). Identifying Factors Affecting the Success of Tourism Startups in Iran: A Qualitative Study. Tourism Management Studies, 15(49), 1-28.
Ranjbar, V., Kazemi, M., & Fallah, A. (2021). Analyzing Institutional Barriers to Entrepreneurship Development in the Rural Tourism Industry (Case Study: Fars Province). Tourism Development Planning Studies, 1(1), 1-21.
Reshadi, M. S. (2025). A review of medical tourism entrepreneurship and marketing at regional and global levels and a quick glance into the applications of artificial intelligence in medical tourism. Ai & Society. https://doi.org/10.1007/s00146-024-02178-6
Swadhi, R., Gayathri, K., Dimri, S., Balakrishnan, A., & Jyothi, P. (2025). Role of Digital Marketing in Shaping Travel Decisions: Consumer Behavior in Tourism. In Intersections of Niche Tourism and Marketing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-8417-6.ch007
Toma, F. (2025). Digital Nomads on Tourism Destinations Economies by Mediation of Marketing of Destinations in Horn of Africa. 139-164. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-0076-4.ch006
Zahedi, S., & Shaygan, A. (2017). Analyzing the Role of Government Macro-Policies in the Development of Sustainable Tourism in Iran. Tourism Management Studies, 12(37), 1-25.
Zandi Gouharrizi, M., & Sheikhpour, M. (2021). The Role of Strategic Management in the Business Environment of the Tourism Industry. Fourth International Conference on Interdisciplinary Studies in Management and Engineering, https://en.civilica.com/doc/1354154/
Zarghami, B., Rezvani, M., & Eftekhari, A. (2018). Analyzing the Role of Tourist Attractions in the Development of Sustainable Destination Entrepreneurship (Case Study: Yazd City). Geographical Research, 33(2), 1-18.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 بهجت ابراهیمی (نویسنده); حسنعلی آقاجانی; حامد فاضلی کبریا (نویسنده)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.