شناسایی ابعاد و مؤلفههای آمادگی دانشگاهها برای ایجاد اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی: رویکرد فراترکیب
کلمات کلیدی:
آمادگی دانشگاه, اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی, دانشگاه کارآفرین, فراترکیب, آموزش عالیچکیده
هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفههای آمادگی دانشگاهها برای ایجاد اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی و ارائه چارچوبی جامع برای ارزیابی ظرفیتهای مورد نیاز دانشگاهها در مسیر حرکت به سوی دانشگاه کارآآفرین است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی–توسعهای و از نظر رویکرد، کیفی است که با استفاده از روش فراترکیب انجام شد. فرایند پژوهش بر اساس الگوی هفتمرحلهای ساندلوسکی و باروسو (2007) و مطابق دستورالعمل PRISMA 2020 اجرا شد. مطالعات مرتبط منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاههای علمی معتبر شناسایی، غربالگری و ارزیابی شدند. در نهایت، ۵۲ مطالعه برای تحلیل نهایی انتخاب و دادههای استخراجشده از آنها با استفاده از تحلیل و تلفیق مفهومی بررسی شد. نتایج تحلیل فراترکیب نشان داد که آمادگی دانشگاهها برای ایجاد اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی سازهای چندبعدی است و شامل ۶ بعد اصلی، ۲۸ مؤلفه فرعی و ۱۸۷ شاخص اولیه میشود. ابعاد اصلی شناساییشده شامل آمادگی فرهنگی، سازمانی، مدیریتی، آموزشی، پژوهشی و کسبوکاری بودند. همچنین، یافتهها نشان دادند که ایجاد اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی تنها به وجود زیرساختهای فیزیکی یا واحدهای حمایتی وابسته نیست، بلکه نیازمند تعامل و همافزایی میان ظرفیتهای درونی دانشگاه، سازوکارهای مدیریتی، توانمندیهای دانشی و ارتباطات بیرونی است. بر اساس یافتههای پژوهش، آمادگی دانشگاه برای ایجاد اکوسیستم کارآفرینی دانشگاهی یک قابلیت سازمانی چندسطحی است که از ترکیب ظرفیتهای فرهنگی، ساختاری، مدیریتی، آموزشی، پژوهشی و کسبوکاری شکل میگیرد. چارچوب ارائهشده میتواند بهعنوان مبنایی برای سنجش وضعیت آمادگی دانشگاهها، شناسایی شکافهای موجود و اولویتبندی اقدامات توسعهای مورد استفاده مدیران دانشگاهی و سیاستگذاران آموزش عالی قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Alam, A., Ghatak, A., & Bhowmick, B. (2023). Success Components of University Entrepreneurial Ecosystem: A Multimethod Exploration. Ieee Transactions on Engineering Management, 71, 6406-6419. https://doi.org/10.1109/TEM.2023.3247970
Alam, A., Ghatak, A., Bhowmick, B., & Chatterjee, S. (2025). Developing a Reflective-Formative-Formative Scale for Measuring University Entrepreneurial Ecosystem from Students' Viewpoints. Ieee Transactions on Engineering Management, 72, 240-251. https://doi.org/10.1109/TEM.2024.3508613
Aldawood, E. (2025). Entrepreneurial University Criteria: Insights from UK Universities. International Journal of Entrepreneurship and Small Business, 56(4), 551-579. https://doi.org/10.1504/IJESB.2025.149951
Aliabadi, V., Movahedi, R., Yaghoubi, J., & Papzan, A. (2020). Presenting a Conceptual Model of University Entrepreneurship Ecosystem in Agricultural Faculties of Western Iran. Innovation and Education in Agricultural Sciences, 12(3), 15-38.
Ayala-Gaytán, E., Villasana, M., & Naranjo-Priego, E. E. (2024). University Entrepreneurial Ecosystems and Graduate Entrepreneurship. The Journal of Entrepreneurship, 33(1), 88-117. https://doi.org/10.1177/09713557241233905
Carayannis, E. G., Barth, T. D., & Campbell, D. F. J. (2012). The Quintuple Helix Innovation Model: Global Warming as a Challenge and Driver for Innovation. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 1(1), 2. https://doi.org/10.1186/2192-5372-1-2
Correia, M. P., Marques, C. S., Silva, R., & Ramadani, V. (2024). Academic Entrepreneurship Ecosystems: Systematic Literature Review and Future Research Directions. Journal of the Knowledge Economy, 15, 17498-17528. https://doi.org/10.1007/s13132-024-01819-x
Entezari, Y. (2023). Requirements for the Development of University-Based Entrepreneurship Ecosystem in Iran. Journal of Higher Education Planning, 29(1), 1-25.
Etzkowitz, H. (2013). Anatomy of the Entrepreneurial University. Social Science Information, 52(3), 486-511. https://doi.org/10.1177/0539018413485832
Etzkowitz, H. (2024). The Triple Helix Model as the Foundation of Innovative Entrepreneurial Ecosystems. Triple Helix, 11, 323-353. https://doi.org/10.1163/21971927-bja10056
Flores, M. C., Grimaldi, R., Poli, S., & Villani, E. (2024). Entrepreneurial Universities and Intrapreneurship: A Process Model on the Emergence of an Intrapreneurial University. Technovation, 129, 102906. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2023.102906
Granstrand, O., & Holgersson, M. (2020). Innovation Ecosystems: A Conceptual Review and a New Definition. Technovation, 90-91, 102098. https://doi.org/10.1016/j.technovation.2019.102098
Guerrero, M., Cunningham, J. A., & Urbano, D. (2016). Economic Impact of Entrepreneurial Universities' Activities: An Exploratory Study of the United Kingdom. Research Policy, 45(4), 748-764. https://doi.org/10.1016/j.respol.2014.10.008
Guerrero, M., & Urbano, D. (2012). The Development of an Entrepreneurial University. The Journal of Technology Transfer, 37(1), 43-74. https://doi.org/10.1007/s10961-010-9171-x
Guerrero, M., Urbano, D., Fayolle, A., Klofsten, M., & Mian, S. (2016). Entrepreneurial Universities: Emerging Models in the New Social and Economic Landscape. Small Business Economics, 47(3), 551-563. https://doi.org/10.1007/s11187-016-9755-4
Guerrero, M., Urbano, D., & Gajón, E. (2020). Entrepreneurial University Ecosystems and Graduates' Career Patterns: Do Entrepreneurship Education Programmes and University Business Incubators Matter? Journal of Management Development, 39(5), 753-775. https://doi.org/10.1108/JMD-10-2019-0439
Isenberg, D. J. (2010). How to Start an Entrepreneurial Revolution. Harvard business review, 88(6), 40-50.
Isenberg, D. J. (2011). The Entrepreneurship Ecosystem Strategy as a New Paradigm for Economic Policy: Principles for Cultivating Entrepreneurship. Babson College.
Kazemi, M., Mehrabani, V., Azizi, M., & Allahyari, R. (2024). Conceptualizing the Entrepreneurship Ecosystem in Iranian Higher Education. Iranian Journal of Higher Education, 16(2), 41-65.
Meysami, A., Zarei, A., & Mohammadi, M. (2017). Dimensions and Components of the Technological Entrepreneurship Ecosystem in Iran. Entrepreneurship Development, 10(3), 451-470.
Moradi, M. A., Yazdanpanah, L., & Faridzadeh, R. (2020). Investigating Institutional Factors of the University Entrepreneurship Ecosystem: A Case Study of the University of Tehran. Journal of Higher Education Planning, 26(4), 1-26.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 Statement: An Updated Guideline for Reporting Systematic Reviews. bmj, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
Rezaeipour, A., Sardareh, M., Ghaffarzadeh, A., Rostampour, M., Nouri, M., & Dadkhah, H. (2024). Development of Entrepreneurship Development Measurement Indicators in Iranian Medical Universities. Health Management Journal, 26(4), 85-101.
Sandelowski, M., & Barroso, J. (2007). Handbook for Synthesizing Qualitative Research. Springer Publishing Company.
Secundo, G., Rippa, P., & Cerchione, R. (2021). Digital Transformation in Entrepreneurship Education and University Ecosystems. Technological Forecasting and Social Change, 164, 120508.
Spigel, B. (2017). The Relational Organization of Entrepreneurial Ecosystems. Entrepreneurship Theory and Practice, 41(1), 49-72. https://doi.org/10.1111/etap.12167
Stam, E. (2015). Entrepreneurial Ecosystems and Regional Policy: A Sympathetic Critique. European Planning Studies, 23(9), 1759-1769. https://doi.org/10.1080/09654313.2015.1061484
Stam, E., & van de Ven, A. (2021). Entrepreneurial Ecosystem Elements. Small Business Economics, 56(2), 809-832. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00270-6
Weiner, B. J. (2009). A Theory of Organizational Readiness for Change. Implementation Science, 4, 67. https://doi.org/10.1186/1748-5908-4-67
Wissema, J. G. (2009). Towards the Third Generation University: Managing the University in Transition. Edward Elgar. https://doi.org/10.4337/9781848446182
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Seyed Ebrahim Mousavi (Author); Ali Badizadeh; Seyed Rasul Hosseini (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.