تبیین مدل آموزش تعاملی مبتنی بر شبکه ارتباطی برای پرسنل ایران‌خودرو با الهام از الگوی آموزش منابع انسانی تویوتا

بیتا رهنمای زربیجاری; معصومه السادات  ابطحی; حمیدرضا  مقامی; کیوان  صالحی

نویسندگان

بیتا رهنمای زربیجاری دانشجوی دکتری ، گروه مدیریت برنامه‌ریزی درسی، واحدعلوم‌و‌تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0001-5483-1166
معصومه السادات ابطحی گروه علوم تربیتی، واحد علوم‌ و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران https://orcid.org/0000-0002-5755-6048
حمیدرضا مقامی استادیار، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3820-0337
کیوان صالحی دانشیار، گروه تخصصی پژوهش و سنجش، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0001-8673-4248

کلمات کلیدی:

آموزش تعاملی, شبکه ارتباطی, منابع انسانی, ایران‌خودرو, تحلیل مضمون, الگوی تویوتا

چکیده

هدف این پژوهش تبیین مدلی بومی برای آموزش تعاملی مبتنی بر شبکه ارتباطی ویژه پرسنل ایران‌خودرو با الهام از اصول آموزش و توسعه منابع انسانی شرکت تویوتا بود. روش‌ها و مواد: پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی بود و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 15 نفر از مدیران، کارشناسان، مربیان، سرپرستان و کارکنان عملیاتی مرتبط با ایران‌خودرو و امداد خودرو بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و پس از کدگذاری واحدهای معنایی، استخراج مضامین پایه و سازمان‌دهنده و تجمیع آن‌ها در مقوله‌های اصلی، با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. اعتبارپذیری و قابلیت اعتماد یافته‌ها از طریق بازخوانی مکرر مصاحبه‌ها، تطبیق کدها با داده‌های خام، بازبینی بخشی از فرایند کدگذاری و مستندسازی تصمیم‌های تحلیلی تأمین شد. تحلیل مضمون نشان داد که مدل آموزش تعاملی مبتنی بر شبکه ارتباطی از هشت مقوله اصلی تشکیل می‌شود: طراحی و ویژگی‌های کلیدی پلتفرم، کیفیت و تنوع محتوای آموزشی، راهکارهای افزایش انگیزه و مشارکت کارکنان، چالش‌های پیاده‌سازی، راهبردهای غلبه بر چالش‌ها، ارزیابی اثربخشی آموزش، پیامدهای فرهنگی و تیمی، و انطباق و بومی‌سازی الگوی تویوتا متناسب با شرایط ایران‌خودرو. یافته‌ها نشان داد اثربخشی مدل به دسترسی‌پذیری و سهولت استفاده، محتوای کاربردی و مهارت‌محور، تعامل دوسویه، شخصی‌سازی یادگیری، حمایت مدیریتی، پیوند آموزش با عملکرد و مسیر شغلی، زیرساخت فناورانه مناسب، مدیریت تغییر، ارزیابی مستمر و یادگیری در حین کار وابسته است. همچنین، آموزش تعاملی می‌تواند همکاری تیمی، اشتراک دانش، فرهنگ یادگیری مستمر، نوآوری و انتقال آموخته‌ها به محیط واقعی کار را تقویت کند. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که آموزش تعاملی در ایران‌خودرو باید فراتر از دیجیتالی‌سازی دوره‌های سنتی، به‌صورت یک نظام یکپارچه، شبکه‌محور، مسئله‌محور، مبتنی بر عملکرد و متناسب با زمینه سازمانی طراحی شود. تلفیق اصول یادگیری در حین کار، بهبود مستمر، مربیگری و استانداردسازی برگرفته از الگوی تویوتا با الزامات بومی می‌تواند آموزش را به سازوکاری برای توسعه شایستگی‌ها، انتقال دانش، بهبود همکاری و حرکت به سوی سازمان یادگیرنده تبدیل کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ariansyah, D., Pardamean, B., Barbaro, E., & Erkoyuncu, J. A. (2024). Augmented reality training for improved learnability. CIRP Journal of Manufacturing Science and Technology, 48, 19-27. https://doi.org/10.1016/j.cirpj.2023.11.003

Attaran, A., & Rezaeizadeh, M. (2020). Studying the impact of in-service training on employee performance at Iran Khodro's Design, Engineering, and Parts Supply Company (SAPCO). New Research Approaches in Management and Accounting, 4(15), 114-129.

Bonyadi, P., Saki, R., & Fazlollahi Ghomshi, S. A. (2022). Identifying factors affecting human resource excellence in education: Primary school teachers. Sociology of Education, 7(1), 332-341.

Brandl, F. J., Ridolfi, K. S., & Reinhart, G. (2020). Can we adopt the Toyota Kata for the (re-)design of business processes in the complex environment of a manufacturing company? Procedia CIRP. https://doi.org/10.1016/j.procir.2020.03.086

Caterino, M., Cutolo, P., De Simone, V., Di Pasquale, V., Miranda, S., & Riemma, S. (2025). Workforce training strategies and performance assessment in manufacturing environments: A preliminary investigation. Procedia Computer Science, 253, 2399-2408. https://doi.org/10.1016/j.procs.2025.01.300

de Souza, R. O., Ribeiro, D. R. S., Bonamigo, A., & Forcellini, F. A. (2025). Integration of Lean 5.0 principles with Toyota Kata: Advancement of human-centric and sustainable practices in assembly line operations. IFAC-PapersOnLine, 59(10), 13-18. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2025.09.004

Ebadi, A., Safari, T., & Maleki, H. (2021). Examining ethical components affecting e-learning for human resource development. 11(38), 25-46.

Langendorf, L. N., & Khalid, M. S. (2025). Systematic literature review on usability and training outcomes of using digital training technologies in industry. Computers in Human Behavior Reports, 17, 100604. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100604

Lodgaard, E., Iakymenko, N., & Mogos, M. F. (2023). Toyota Kata for continuous improvement; an action research project in the construction industry. International Journal of Lean Six Sigma, 14(6), 1264-1279. https://doi.org/10.1108/IJLSS-05-2022-0121

Macpherson, W., Werner, A., & Mey, M. R. (2022). Industry 4.0: Emerging job categories and associated competencies in the automotive industry in South Africa. Sa Journal of Human Resource Management, 20, a1916. https://doi.org/10.4102/sajhrm.v20i0.1916

Mandaleeka, L. K., Thatta, S., & Sriramneni, C. (2025). Influence of digital training on job performance in South Indian automotive sector: A sequential mediation via psychological factors. The Learning Organization, 32(6), 970-992. https://doi.org/10.1108/TLO-10-2023-0188

Martins, B. R., Jorge, J. A., & Zorzal, E. R. (2023). Towards augmented reality for corporate training. Interactive Learning Environments, 31(4), 2305-2323. https://doi.org/10.1080/10494820.2021.1879872

Naranjo, J. E., Sanchez, D. G., Robalino-Lopez, A., Robalino-Lopez, P., Alarcon-Ortiz, A., & Garcia, M. V. (2020). A scoping review on virtual reality-based industrial training. Applied Sciences, 10(22), 8224. https://doi.org/10.3390/app10228224

Oghabaei, S., Golbabaei, M., & Shahabadi, M. R. (2023). The effect of MOOC-based training on the performance of Tehran Municipality employees. 5(4), 123-140. https://doi.org/10.22034/jmep.2024.396994.1195

Rasouli Harzand, M., Ghahramani, J., & Hosseinzadeh, A. A. (2023). Validating and prioritizing organizational human resource competencies based on soft skills training among Bank Melli employees in East Azerbaijan Province. Islamic Economics and Banking, 12(43), 513-536.

Rezaei Sirous, S., Imani, M. N., & Sharifi, A. (2022). Developing a model for predicting return on investment in human resource training and development based on organizational culture components and professional competence. Sociology of Education, 6(2), 92-102.

Shakeri, M., Kargar Bideh, M., Sharafat, A., & Houshi al-Sadat, S. A. (2023). Diagnosing the human resource in-service training system based on grounded theory: A case study of training in a public organization. Positive Behavior in Educational Organizations, 1(1), 17-32.

Wang, W., He, Z., Zhang, M., & Huo, B. (2022). Well begun is half done: Toward an understanding of predictors for initial training transfer. European Management Journal, 40(2), 247-257. https://doi.org/10.1016/j.emj.2021.04.002

Yaqub, Y., Dutta, T., Singh, A. K., & Srivastava, A. R. (2024). Extending training predictors link with training transfer through mediation of motivation. Evidence-based HRM: a Global Forum for Empirical Scholarship, 12(3), 512-530. https://doi.org/10.1108/EBHRM-08-2022-0188

Zawadzki, P., Żywicki, K., Buń, P., & Górski, F. (2020). Employee training in an intelligent factory using virtual reality. IEEE Access, 8, 135110-135117. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.3010439

Zhen, M., & Ding, W. (2024). Empowering employees for digital transformation in manufacturing enterprises: A case study. South African Journal of Business Management, 55(1), a4207. https://doi.org/10.4102/sajbm.v55i1.4207