مدیریت، آموزش و توسعه در عصر دیجیتال

هدف این پژوهش طراحی و اعتباریابی الگوی انگیزشی اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، پس از مطالعه اسنادی و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 20 نفر از خبرگان و اعضای هیئت علمی آشنا با حوزه توسعه حرفه‌ای و مسئولیت اجتماعی، داده‌ها با روش نظریه داده‌بنیاد و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. در این مرحله، شش بُعد، 23 مؤلفه و 60 شاخص شناسایی گردید. در بخش کمی، با استفاده از روش توصیفی–پیمایشی و مدل‌سازی معادلات ساختاری، داده‌های حاصل از پرسشنامه محقق‌ساخته در میان 300 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران مورد بررسی قرار گرفت. روایی و پایایی ابزارها از طریق شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرا تأیید شد. نتایج تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که عوامل علّی تأثیر مثبت و معناداری بر پدیده اصلی دارند (β=0.852, t=19.085). همچنین عوامل زمینه‌ای (β=0.290, t=4.921) و عوامل مداخله‌گر (β=0.274, t=2.651) بر عوامل راهبردی اثر مثبت و معنادار داشتند. مسیر عوامل راهبردی به پیامدها نیز قوی‌ترین رابطه مدل را نشان داد (β=0.810, t=15.054). پدیده اصلی بر عوامل راهبردی اثر معنادار اما منفی داشت (β=-0.403, t=3.800). مقادیر تبیین‌کنندگی سازه‌های درون‌زا شامل 0.725 برای پدیده اصلی، 0.796 برای عوامل راهبردی و 0.656 برای پیامدها بود. همچنین شاخص‌های برازش مدل (R²=0.785 و GOF=0.603) حاکی از برازش مطلوب الگو بودند. یافته‌های پژوهش نشان داد که انگیزش اعضای هیئت علمی با رویکرد مسئولیت اجتماعی پدیده‌ای چندبعدی است که از تعامل عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر و راهبردی تأثیر می‌پذیرد. راهبردهایی نظیر تقویت خودکارآمدی، نوآوری آموزشی، پژوهش مسئله‌محور و پاسخگویی اجتماعی دانشگاه می‌توانند به ارتقای رضایت شغلی، کیفیت آموزش، تولید دانش کاربردی و افزایش اعتماد اجتماعی منجر شوند. اعتبار مناسب الگوی پیشنهادی نیز بیانگر قابلیت استفاده آن در سیاست‌گذاری و مدیریت منابع انسانی دانشگاه‌ها برای تقویت انگیزش و مسئولیت‌پذیری اجتماعی اعضای هیئت علمی است.

هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی مالی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری بر کاهش رفتار فرااعتمادی و مؤلفه‌های آن در افراد دارای سابقه ورشکستگی مالی بود. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد دارای سابقه ورشکستگی مالی بود که بر اساس چک‌لیست تعیین ورشکستگی مالی شناسایی شدند. تعداد 40 نفر به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 20 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 12 جلسه تحت مالی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سوگیری‌های رفتاری و مؤلفه‌های فرااعتمادی شامل پیش‌واضح‌بینی، تخمین بیش از اندازه و خودمتمایزبینی جمع‌آوری شدند. داده‌ها با استفاده از آزمون کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، تفاوت معناداری بین گروه‌های آزمایش و کنترل در تمامی مؤلفه‌های فرااعتمادی وجود دارد. برای مؤلفه پیش‌واضح‌بینی مقدار F=8.952 و η²=0.204 (p=0.005)، برای تخمین بیش از اندازه مقدار F=8.464 و η²=0.195 (p=0.006) و برای خودمتمایزبینی مقدار F=10.783 و η²=0.236 (p=0.002) به دست آمد. نتایج آزمون بنفرونی نیز تفاوت معنادار میانگین‌های تعدیل‌شده گروه آزمایش و کنترل را در هر سه مؤلفه تأیید کرد که نشان‌دهنده کاهش معنادار سطوح فرااعتمادی در گروه دریافت‌کننده مداخله بود. مالی‌درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری می‌تواند از طریق اصلاح باورهای ناکارآمد مالی، بازسازی شناختی و افزایش خودآگاهی نسبت به خطاهای قضاوتی، موجب کاهش مؤثر فرااعتمادی و ابعاد مختلف آن در افراد دارای مشکلات مالی شود. این رویکرد ظرفیت بالایی برای بهبود کیفیت تصمیم‌گیری مالی و پیشگیری از رفتارهای مالی پرخطر دارد.

هدف این پژوهش شناسایی، تبیین و اعتبارسنجی ابعاد و مؤلفه‌های مدیریت دانش مبتنی بر شبکه‌های دانشی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌منظور ارائه یک الگوی بومی و جامع برای ارتقای مدیریت دانش در این وزارتخانه بود. این پژوهش با رویکرد کیفی متوالی انجام شد. در مرحله نخست، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 21 نفر از خبرگان شامل استادان مدیریت دولتی، مدیران عالی و میانی دستگاه‌های دولتی و متخصصان حوزه مدیریت رفتار سازمانی و منابع انسانی گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش گلوله‌برفی تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون براساس رویکرد شش‌مرحله‌ای براون و کلارک انجام شد. در مرحله دوم، برای اعتبارسنجی یافته‌ها از تکنیک دلفی در سه دور متوالی با مشارکت 16 نفر از خبرگان استفاده شد. روایی یافته‌ها از طریق بازبینی خبرگان و پایایی با ضریب توافق کاپای کوهن (0/67) و آزمون بازآزمایی (0/89) تأیید شد. تحلیل کیفی منجر به استخراج 459 کد اولیه شد که پس از پالایش به 122 شاخص نهایی کاهش یافت. این شاخص‌ها در قالب 26 مؤلفه فرعی و 7 بعد اصلی شامل زیرساخت نهادی و حکمرانی دانش، فرهنگ سازمانی و ارزش‌های دانشی، توانمندسازی سرمایه انسانی دانشی، فرآیندهای تولید و جریان‌سازی دانش، فناوری‌های دیجیتال و زیرساخت شبکه‌های دانشی، هم‌افزایی بین‌سازمانی و شبکه‌سازی دانشی، و ارزیابی، یادگیری و بهبود مستمر دانش طبقه‌بندی شدند. نتایج سه دور دلفی نشان داد که تمامی ابعاد و مؤلفه‌های شناسایی‌شده از دیدگاه خبرگان دارای اعتبار و اهمیت مطلوب بوده و اجماع قابل‌قبولی درباره آن‌ها حاصل شده است. یافته‌ها نشان داد که مدیریت دانش مبتنی بر شبکه‌های دانشی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یک سازه چندبعدی و نظام‌مند است که تحقق آن مستلزم تعامل همزمان زیرساخت‌های حکمرانی، فرهنگ سازمانی، سرمایه انسانی، فناوری‌های دیجیتال، فرآیندهای دانشی، همکاری‌های بین‌سازمانی و سازوکارهای یادگیری و بهبود مستمر است. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای توسعه ظرفیت‌های دانشی و ارتقای اثربخشی سازمان‌های دولتی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف پژوهش حاضر تحلیل تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر رضایت مشتریان اماکن ورزشی با تأکید بر نقش توسعه سبز و نوآوری خدمات در میان استفاده‌کنندگان از اماکن ورزشی شهر کرمانشاه بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی ـ پیمایشی مبتنی بر مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل 360 نفر از استفاده‌کنندگان اماکن ورزشی شهر کرمانشاه در سال 1405 بود که بر اساس جدول مورگان، 186 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد 22 سؤالی بود که روایی آن از طریق نظر خبرگان و تحلیل عاملی تأیید شد و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0.89 برآورد گردید. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی، آزمون کلموگروف–اسمیرنوف، تحلیل مسیر و مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 23 و Smart PLS استفاده شد. نتایج تحلیل مدل معادلات ساختاری نشان داد که فناوری‌های دیجیتال با ضریب 0.61 دارای تأثیر مستقیم، مثبت و معنادار بر رضایت مشتریان هستند. همچنین توسعه سبز با ضریب 0.49 و نوآوری خدمات با ضریب 0.57 تأثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر رضایت مشتریان داشتند. نتایج آزمون میانجی‌گری نیز نشان داد که توسعه سبز و نوآوری خدمات نقش میانجی معناداری در رابطه بین فناوری‌های دیجیتال و رضایت مشتریان ایفا می‌کنند. شاخص‌های برازش مدل نیز بیانگر مطلوب بودن برازش مدل پژوهش بودند. یافته‌های پژوهش نشان داد که استفاده از فناوری‌های دیجیتال در اماکن ورزشی می‌تواند از طریق توسعه سبز و ارتقای نوآوری خدمات، رضایت مشتریان را به‌طور معناداری افزایش دهد. بنابراین مدیران اماکن ورزشی باید با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، بهبود کیفیت خدمات، پاسخگویی سریع کارکنان، توجه به نیازهای مشتریان و توسعه راهکارهای دوستدار محیط زیست، زمینه افزایش رضایت و وفاداری مشتریان را فراهم سازند.

هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر تضمین کیفیت خدمات به منظور بهبود بهره‌وری منابع انسانی بر مبنای سیستم مدیریت خدمات فناوری اطلاعات (ITSM) در سازمان‌های خدماتی، با تأکید بر بنیاد شهید و امور ایثارگران استان ایلام بود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) انجام شد. در بخش کیفی، از تحلیل مضمون و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 14 نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان آشنا با مدیریت خدمات فناوری اطلاعات استفاده شد و نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های کیفی با نرم‌افزار MAXQDA14 تحلیل شد و پس از استخراج و پالایش کدها، ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های اصلی پژوهش شناسایی گردید. در بخش کمی، از روش توصیفی–پیمایشی و پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر یافته‌های بخش کیفی استفاده شد. جامعه آماری این بخش شامل خبرگان مدیریت دولتی و مدیریت فناوری بود که 40 نفر برای تحلیل عاملی اکتشافی انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام گرفت و برای بررسی کفایت مدل از شاخص KMO و آزمون بارتلت بهره گرفته شد. نتایج تحلیل مضمون نشان داد که عوامل مؤثر بر تضمین کیفیت خدمات در قالب 9 بُعد اصلی، 35 مؤلفه و 97 شاخص قابل طبقه‌بندی هستند. ابعاد اصلی شامل کیفیت و تضمین خدمات فناوری اطلاعات، بهره‌وری منابع انسانی، مدیریت دانش خدمات، مدیریت ارتباطات و تجربه ذی‌نفعان، بهبود مستمر، حاکمیت و راهبری فناوری اطلاعات، فرهنگ کیفیت و بلوغ سازمانی، اخلاق و اعتماد، و یکپارچگی منابع انسانی و ITSM بودند. همچنین نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که مقدار شاخص KMO برابر با 0.755 و آزمون بارتلت در سطح معناداری کمتر از 0.001 معنادار است که بیانگر کفایت نمونه و مناسب بودن داده‌ها برای تحلیل عاملی می‌باشد. افزون بر این، نه عامل استخراج‌شده توانستند 52.86 درصد از واریانس کل متغیرها را تبیین کنند که نشان‌دهنده قدرت تبیین مناسب مدل پژوهش است. یافته‌های پژوهش نشان داد که تضمین کیفیت خدمات در بستر مدیریت خدمات فناوری اطلاعات، مفهومی چندبعدی و وابسته به تعامل هم‌زمان عوامل فناورانه، انسانی، مدیریتی، دانشی و فرهنگی است. نتایج بیانگر آن بود که تحقق کیفیت پایدار خدمات و ارتقای بهره‌وری منابع انسانی، صرفاً از طریق توسعه زیرساخت‌های فناوری امکان‌پذیر نیست، بلکه نیازمند ایجاد هماهنگی میان نظام مدیریت منابع انسانی، فرهنگ سازمانی، مدیریت دانش، حاکمیت فناوری اطلاعات و رویکردهای بهبود مستمر است. بنابراین، سازمان‌های خدماتی می‌توانند با استقرار رویکردی یکپارچه و انسان‌محور در ITSM، ضمن ارتقای کیفیت خدمات، بهره‌وری منابع انسانی و رضایت ذی‌نفعان را نیز افزایش دهند.

هدف این پژوهش، بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر رفتار نوآورانه کارکنان با تأکید بر نقش میانجی جذابیت سازمانی در شهرداری‌های غرب استان مازندران بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کارکنان شهرداری‌های غرب استان مازندران بود که بر اساس فرمول کوکران، 205 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی با تخصیص متناسب انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های استاندارد هوش مصنوعی، رفتار کاری نوآورانه و جذابیت سازمانی جمع‌آوری گردید. روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی و پایایی ابزارها با استفاده از آلفای کرونباخ تأیید شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS و LISREL و روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر جذابیت سازمانی دارد (76/0 = β، 14/14 = t). همچنین، هوش مصنوعی به طور مستقیم بر رفتار نوآورانه کارکنان اثر مثبت و معنادار داشت (19/0 = β، 16/2 = t). نتایج حاکی از آن بود که جذابیت سازمانی نیز بر رفتار نوآورانه کارکنان تأثیر مثبت و معناداری دارد (44/0 = β، 10/5 = t). افزون بر این، اثر غیرمستقیم هوش مصنوعی بر رفتار نوآورانه از طریق جذابیت سازمانی معنادار بود (33/0 = β، 23/4 = t) که بیانگر نقش میانجی جذابیت سازمانی در این رابطه است. شاخص‌های برازش مدل نیز مناسب بودن مدل مفهومی پژوهش را تأیید کردند. نتایج پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی علاوه بر اثر مستقیم بر رفتار نوآورانه کارکنان، از طریق ارتقای جذابیت سازمانی نیز زمینه بروز رفتارهای خلاقانه و نوآورانه را فراهم می‌سازد. به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند در سازمان‌ها موجب افزایش احساس تعلق، انگیزش و ادراک مثبت کارکنان نسبت به محیط کار شده و آنان را به مشارکت فعال در فرآیندهای نوآورانه ترغیب می‌کند. بنابراین، سازمان‌های خدماتی و به‌ویژه شهرداری‌ها می‌توانند با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و طراحی محیط‌های کاری جذاب، ظرفیت نوآوری کارکنان را ارتقا دهند و تحول دیجیتال انسان‌محور را محقق سازند.

هدف از این پژوهش بررسی تأثیر حکمرانی دیجیتال در توسعه آموزش مجازی در میان اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی استان مازندران بود. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، آمیخته (کیفی و کمی) با طرح اکتشافی بود. در بخش کیفی، از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر از اساتید خبره دانشگاه‌های استان مازندران که در حوزه حکمرانی دیجیتال با رویکرد هوش مصنوعی تخصص داشتند، استفاده شد. در بخش کمی، جامعه آماری شامل 564 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران بود که بر اساس جدول کوکران 225 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه محقق‌ساخته حکمرانی دیجیتال و پرسشنامه توسعه آموزش مجازی کریمیان و فرخی (1397) بود. داده‌های کیفی با نرم‌افزار MAXQDA2020 و داده‌های کمی با SPSS21 و PLS3.2 تحلیل شدند. در بخش کیفی، 93 شاخص در قالب 8 بعد و 21 مؤلفه برای حکمرانی دیجیتال با رویکرد هوش مصنوعی شناسایی شد. نتایج تحلیل کمی نشان داد که حکمرانی دیجیتال تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه آموزش مجازی دارد (β=0.867, t=56.635, R²=0.751). ابعاد مشارکت ذی‌نفعان (0.656)، نوآوری و پویایی مستمر (0.655) و امنیت (0.629) بیشترین اثر را داشتند، در حالی که مدیریت داده‌ها (0.103) کمترین تأثیر را نشان داد. همچنین، شاخص‌هایی مانند شفافیت، کارایی و قابلیت اطمینان، اخلاق و انصاف و سازگاری قانونی نیز اثرات معناداری داشتند. این نتایج بیانگر اهمیت عوامل کلیدی مانند امنیت، نوآوری، شفافیت و مشارکت فعالانه در بهبود کیفیت آموزش مجازی است. نتایج تحقیق نشان داد که ارتقای حکمرانی دیجیتال می‌تواند نقش چشمگیری در توسعه آموزش مجازی ایفا کند. ایجاد زیرساخت‌های امن، به‌کارگیری فناوری‌های هوش مصنوعی، ارتقای شفافیت تصمیم‌گیری و مشارکت مؤثر اعضای هیئت علمی از جمله اقدامات کلیدی برای بهبود آموزش مجازی است. بنابراین، سیاست‌گذاران آموزشی باید با تمرکز بر ابعاد مختلف حکمرانی دیجیتال، زمینه را برای تحول پایدار در نظام آموزش مجازی فراهم سازند.

هدف پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک مدل سیستماتیک برای تعامل و مشارکت ذینفعان در سیاست‌گذاری عمومی صنعت بیمه ایران در مواجهه با نهادهای تکافل است. این پژوهش از نوع ترکیبی (کیفی–کمی) است و در دو فاز متوالی انجام شد. در فاز اول، با استفاده از مطالعه کتابخانه‌ای نظام‌مند، مبانی نظری در سه حوزه مدیریت ذینفعان، سیاست‌گذاری عمومی در صنعت بیمه، و مؤسسات مالی تکافل مورد بررسی قرار گرفت و ۱۲ مؤلفه کلیدی و ۳۶ شاخص عملیاتی شناسایی شد. در فاز دوم، پژوهش به‌صورت توصیفی–پیمایشی انجام شد و داده‌های میدانی از مدیران، کارشناسان ارشد و متخصصان صنعت بیمه و نهادهای فعال در حوزه تکافل جمع‌آوری گردید. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته بود که روایی محتوایی آن با نظر متخصصان تأیید و پایایی آن با شاخص‌های آلفای کرونباخ، پایایی مرکب (CR) و میانگین واریانس استخراج‌شده (AVE) سنجیده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) در نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت. نتایج نشان داد که مدل نهایی از برازش آماری مطلوبی برخوردار است و همه مؤلفه‌ها دارای بار عاملی بالاتر از 0.7، آلفای کرونباخ و پایایی مرکب بیش از 0.7، و AVE بالاتر از 0.5 بودند. مؤلفه‌های کلیدی شامل نظارت قانون‌گذار، ارزش‌های شرعی، آگاهی ذینفعان، ساختار مالی، تعامل شرکت‌ها، توسعه تکافل، اعتماد عمومی، حمایت نهادی، زیرساخت فناوری اطلاعات، تطبیق با بازار بین‌الملل، مقررات‌گذاری تطبیقی و مشارکت ذینفعان بودند. همچنین، مدل نشان داد شفافیت اطلاعات، ارتباطات مؤثر، هم‌راستایی با اصول شریعت، نوآوری دیجیتال و همکاری‌های بین‌المللی از عوامل اصلی در تقویت تعامل و پایداری صنعت بیمه تکافل هستند. مدل طراحی‌شده به‌عنوان چارچوبی بومی و جامع می‌تواند راهنمایی مؤثر برای سیاست‌گذاران و مدیران صنعت بیمه جهت توسعه تعامل مؤثر ذینفعان در مواجهه با نهادهای تکافل فراهم کند.